Itsas Gudari Eguna, hots, Gerra Zibilean Euskadiko Gudontzidiko gudariak omentzeko ekitaldia, martxoaren 1ean, igandean, antolatu dugu Bermeon Alkartasuna fundazioarekin batera.

Hitzorduak bi ekitaldi izango ditu aurten ere. Lehena, Nestor Basterretxearen Matxitxakoko Guda eskulturan Naiara Fernandez Madariaga, Eusko Legebiltzarkideak aurkeztuta. Eba Blanco de Angulo, idazkari nagusiak, eta Imanol Urrutia Barriketak ikurrina altxatuko dute, eta lore-eskaintza egingo diete lurmuturreko uretan frankismoaren armadaren aurrean Euskadi defendatu zuten gizon ausartei. “Badira hogeita bost urte Alemaniak Gernikako bonbardaketan bere erantzukizun historikoa bere gain hartu zuela. Noiz aitortuko ditu Espainiak frankismoak Euskal Herrian eragindako kalte izugarriak? Ia berrogeita hamar urte daramatzagu halakorik gertatu gabe, baina guk, urtez urte, kolpismo faxistaren aurrean gure herria defendatzeagatik bizia eman zuten gudariak omentzen jarraitzen dugu”, adierazi du Blancok.

Matxitxakoko ekitaldia amaituta, Itsas Gudari Egunak Bermeoko Kafe Antzokian jarraituko du, eta bertan Meritxell Elgezabalek aurkeztuta, Pello Otxandiano Kanpo, EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramailea, Idurre Bideguren Gabantxo senataria, eta Edriga Aranburu Agirre, Bizkaiko batzarkidea, solasaldian arituko dira. Euskal Errepublika lortzeko helburuarekin, burujabetzan aurrera egitea ahalbidetuko duen estatus politiko berri baten beharraz hain zuzen ere. Eskubide historiko eta demokratikoetatik hasi, justizia sozialetik pasa, eta eredu ekonomiko, finantzario eta fiskaleraino. Euskal Herriaren erronkei aurre egitea ahalbidetuko duten beharrezko eraldaketak jorratuko dituzte ere.

Estatus politiko berri baterako bidea sozialdemokraziatik jorratzea aldarrikatu du gure Harreman Instituzionaletako idazkari Iker Ruiz de Egino Begoñak, Alkartasuna Fundazioaren Itsas Gudari egunean. “Oro har euskal gizartea aurrerakoia da baina kontserbadorea aldi berean. Gehiengook muturreko ideologietatik urruti kokatzen gara, hortaz, sozialdemokrazia izan beharko luke estatus berriaren oinarria”, azaldu du.

Estatus politiko berri baten beharra politikaren “lehen lerrora” eramatea eskatu du Ruiz de Eginok. “Aste osoa daramagu fiskalitateaz eta AHTak nondik pasa behar duen eztabaidatzen. Zentzugabekeria da. Eztabaidak askoz ere onuragarriagoak izango lirateke herritarrentzat, herri ikuspegi batetik egingo bagenitu eta ez lurralde interesetatik. Herri txiki bat gara, baina komunitate handi bat”. Ildo horretatik eskatu du EAEko legealdi honetako helburua estatus berria onartzea izatea. “Batzuk abertzale harroak gara, eta Erabakitzeko Eskubidearen aldeko gehiengo politikoa dago, baina guztiok gure bizi-kalitatea hobetu nahi dugu. Gernikako Estatutuak jada ez du balio herri bezala aurrean ditugun erronkei aurre egiteko”, gehitu du bozeramaileak.

Bermeon egin ditu adierazpenak, Alkartasuna Fundazioak antolatutako Itsas Gudari Egunean. Estatus politikoa eta erabakitzeko eskubidea izan dira, hain zuzen, eguneko gai nagusia. Hauen inguruan aritu dira ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldian. Autodeterminazioa eta independentziarako bidean Euskal Herriak dituen erronka eta aukerei heldu die ekitaldiak. Estatutu berriaren proposamena, Europar Batasunean argitasun esparru baten beharra eta negoziazio politikoari buruz hitz egin da, besteak beste.

Gasteizen legebiltzarkide eta EH Bilduko Politika Instituzionaleko arduraduna, Unai Urruzuno Urrestik, prozesuan aurrera egiteko leihoa identifikatu du. “Madrilen beste gobernu bat dago, ez dut kalifikatuko baina beste bat da, eta Euskal Herritik abiatuta aukera berria landu behar dugu”.

Idurre Bideguren Gabantxo, koalizio independentistaren senataria eta Bermeoko alkate ohia, solasaldian aritu da ere. Estatuko erakundeetan subiranotasunaren alde egiten den lanari buruz hitz egin du. “Herri bezala guregan eragina duten gaiei buruz hitz egiten den eremuetan dauden negoziazioetan parte hartzearen garrantzia erakusten ari gara”. Esan duenez, “Estatuaren egoera eta unea batetik, eta hauteskundeetako emaitzek bestetik, gure kabuz erabakitzeko ireki duten zirrikitua aprobetxatu behar dugu”.

Gizarte eragileen hitzak ere entzuteko aukera egon da. Gure Eskuko ordezkari Irantzu Perello Lafuenteren hitzetan “gure helburua herria ez lokartzea da. Guztiok batera bultza eginez, gure herria aske izatea lortu dezakegu, ez dugu zergatik Konstituzioaren menpe egon behar”.

Zelai Nikolas Ezkurdia legelariak, bere aldetik, erabakitzeko eskubidea Europako legerian kokatu du. Hain zuzen ere bermeen araubide europarra defendatu du auziaren balizko irtenbide bezala. “Tresna aproposa izan daiteke hain oinarrizkoa den erabakitzeko eskubidea lortzeko bidean aurrera egiteko”.

Urtero bezala, alderdiaren Alkartasuna Fundazioak Itsas Gudari Eguna ospatuko du Bermeon, martxoaren 2an, 1937an Matxitxako lurmuturraren inguruetan gertatutako itsaso-borroka oroitzeko asmoarekin. Nestor Basterretxearen ‘Matxitxakoko Guda’ eskulturan egingo den omenaldiarekin batera, ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldia ere antolatu du Fundazioak.

Egunaren jarduerak hasteko, ohiko lore-eskaintza egingo da itsasoan. Goizeko 11:00etan ekitaldiek lehorrean jarraituko dute ikurrinaren altxaerarekin eta gudariei omenaldiarekin ‘Matxitxakoko Guda’ eskulturan. Orain dela 88 urte bertako uretan borrokatu zuten itsas-gudariak oroituko ditu Alkartasuna Fundazioak.

Ondoren ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldia burutuko da Bermeoko Kafe Antzokian. Lehen mailako hizlariak elkartuko dira bertan: Eba Blanco de Angulo, Eusko Alkartasunako Idazkari Nagusia, Idurre Bideguren Gabantxo EH Bilduko senataria eta Bermeoko alkate ohia, Zelai Nikolas Ezkurdia legelaria eta Irantzu Perello Lafuente Gure Eskuko kidea, hain zuzen.

Euskal Herriaren estatus politiko berriaren eta berme guztiekin erabakitzeko eskubidearen aldeko mobilizazio sozialari buruzko topaketa izango da. Gaia bai erakunde publikoetatik egindako lanaren, zein eragile eta legelarien ikuspuntutik jorratuko dute aipatutako lau emakumeek. Hortaz, Estatutu berriaren proposamena, Europar Batasunean argitasun esparru baten beharra, negoziazio politikoa, eta ‘Gure Esku’-ren lana aztertuko dira, besteak beste.

Aurten, gure herriaren zati batean, Aberri Eguna hauteskundeen kanpainaurrean ospatzen dugu. Euskal Autonomia Erkidegoak apirilaren 21ean egingo dituen hauteskunde autonomikoak aukera paregabea dira ziklo politikoaren aldaketa finkatzeko eta nazio eta gizarte eraikuntzan aurrera egiteko. Datorren legegintzaldiak, lortutako eskubide sozialak sendotzeko eta eskubide berriak lortzeko ez ezik, pultsio nazionala berreskuratuko den legegintzaldia izan behar du.

Ildo horretan, ezinbestekoa da autogobernuaren ponentzia berraktibatzea. Ponentzia horretan, hautestontzietan adierazitako agindu demokratikoari jarraituz eta gizartearen gehiengoaren iritzia errespetatuz, indar politikook gai izan behar gara estatus politiko berriari buruz akordio batera iristeko. Hala ere, gogoratu behar da aurreko legegintzaldian EH Bildu eta EAJ, eta partzialki Elkarrekin Podemosekin, oinarrien inguruan akordio batera iristeko gai izan ginela eta EAJ ez zela gai izan akordioa betetzeko, PSErekin duen aliantzari kosta ahala kosta eusteko bere interes alderdikoiak lehenetsi zituelako.

Nafarroako Foru Komunitatean, Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko Lege Organikoaren (NFEBHLO) erreformak aukera paregabea eskaintzen digu Nafarroa Estatuarekin eta Euskal Herriko gainerako lurraldeekin izan nahi duen harreman mota erabakitzeko gaitasuna duen subjektu politikoa dela aitortzeko. Gainera, funtsezkoa da NFEBHLOren erreforma horrek autogobernua, foraltasuna eta eskubide historikoak blindatzea, Auzitegi Gorenak trafiko eskumenari buruz berriki emandako epaia bezalako eraso birzentralizatzaileak saihesteko.

Iparralden, hirigune elkargoa lorpen handia izan zen. Lehen urratsa. Orain, aitorpen nazionalean eta eskumen-esparruan aurrera egiteko garaia da. Korsikan Autonomia Estatutuarekin irekitako bideak agerian uzten du Frantzia zentralistan ere gainazalaren azpian estaturik gabeko herrien eta nazioen aldeko korrontea poliki-poliki aurrera doala.

Hain zuzen ere, aukera-leiho horiek baliatu behar ditugu orain arte Madrilek eta Parisek karez eta kantuz itxita izan dituzten eztabaidetan aurrera egiteko. Egoera politikoak lurraldetasunari eta nazio aitorpenari buruzko eztabaidan sakontzeko aukera eskaintzen digu. Arduragabekeria litzateke ez aprobetxatzea.

Hori dela eta, berebiziko garrantzia du igande honetan Aberri Eguna ospatzeak. Eusko Alkartasunak, Hegoaldean, Iruñean ospatuko du, Euskal Herria Bilduko gainerako kideekin batera, eta Iparraldean, Uztaritzen, Bagira ekimenak deitutako ekitaldian. Halaber, Eusko Alkartasunak sortu zenetik abertzaleen arteko elkarlanerako espirituari leialak izanik, Aberri Egunaren bezperan, martxoaren 30ean, Euskal Herria Batera plataformak Bilboko Campos Antzokian antolatu duen ekitaldi bateratuan ere parte hartuko dugu.

Euskal Herrian, 2024ko martxoaren 29an.

Eusko Alkartasunak bat egin du Sare Herritarrak larunbatean, urtarrilak 13, Bilbon deitutako Konponbiderako Giltzak manifestazioarekin.

Euskal Herriko beste ehunka eragile soziopolitikorekin batera, bat egin du Bizkaiko hiriburuan publikoki salatzeko salbuespen-legeak dauden bitartean oraindik ateak itxita daudela euskal presoen eskubideei dagokienez.

Gizarteak zenbat eta giltza gehiago izan, orduan eta gehiago itxiko dira zauri mingarriak, eta horrekin batera, aukera berriak irekiko dira benetako bakea eta gure herrian hainbeste nahi eta behar den normalizazioa betiko lortzeko.

Eusko Alkartasunak, abenduak 3, Euskararen Nazioarteko Eguna 2023 dela eta, Euskal Herriko herritarrek eguneroko bizitzan eta esparru guztietan euskaraz bizitzeko duten eskubidea ozen aldarrikatu du. Alde horretatik, bereziki deitoratu du hezkuntza-lege berrian EAJk PSEren presioei amore eman izana euskalduntzen ez dituzten ereduak legean jasoz eta murgiltze ereduari iskin egiten. Larria da, are gehiago, dakigunean gizarteak berak naturaltasun osoz euskaraz bizi nahi duela adierazi duenean.

Bestalde, Estatuko estamentu atzerakari batzuek abian jarritako euskararen kontrako oldarraldia betiko amaitzea ere eskatu du, epaileen kasuan bezala. Era berean, hainbat alditan erreklamatu duena gogoratuz, Nafarroan zonifikazioa bukatzea eskatzen du. Inolako zentzurik ez duen garai bateko eskuin zaharkituaren erregimenaren ikurra da zonifikazioa. Nafarroako egungo gobernuak konplexurik gabe gainditu beharko lukeen beste garai bateko lurraldea irudikatzen duen zuri-beltzeko argazkia, hain zuzen ere. Eskubide guztiak nafar guztiontzat beste behin eskatzen ditugu.

Eusko Alkartasunak, abenduak3, Euskararen Nazioarteko Eguna 2023 dela eta, Euskal Herriko herritarrek eguneroko bizitzan eta esparru guztietan euskaraz bizitzeko duten eskubidea ozen aldarrikatu du. Alde horretatik, bereziki deitoratu du hezkuntza-lege berrian EAJk PSEren presioei amore eman izana euskalduntzen ez dituzten ereduak legean jasoz eta murgiltze ereduari iskin egiten. Larria da, are gehiago, dakigunean gizarteak berak naturaltasun osoz euskaraz bizi nahi duela adierazi duenean.

Bestalde, Estatuko estamentu atzerakari batzuek abian jarritako euskararen kontrako oldarraldia betiko amaitzea ere eskatu du, epaileen kasuan bezala. Era berean, hainbat alditan erreklamatu duena gogoratuz, Nafarroan zonifikazioa bukatzea eskatzen du. Inolako zentzurik ez duen garai bateko eskuin zaharkituaren erregimenaren ikurra da zonifikazioa. Nafarroako egungo gobernuak konplexurik gabe gainditu beharko lukeen beste garai bateko lurraldea irudikatzen duen zuri-beltzeko argazkia, hain zuzen ere. Eskubide guztiak nafar guztiontzat beste behin eskatzen ditugu.

EH Bilduren senatari eta Eusko Alkartasunako kide den Idurre Bidegurenek esan du Kataluniako prozesuan auzipetutakoen amnistia aukera historikoa dela, 78ko erregimenak estatuko nazioekin burutako iruzur demokratikoa konpontzen hasteko. Alde horretatik, Feijóoren PPri eskatu dio normaltasun politiko demokratikoa oztopatzeari uzteko eta Kataluniari eta estaturik gabeko gainontzeko nazioei buruz eztabaidatzen hastea, Euskal Herria barne, jakina. “Eztabaida serioa bermatzeko, ezinbestekoa da gatazkan murgilduta dauden guztiak egotea. Erbestean daudenak eta errepresio-prozedura judizialei lotuta daudenak ere”.

Euskal ordezkari autonomikoak, hain zuzen ere, popularren mozio bat baliatu du Senatuko Autonomia Erkidegoen Batzordean, ekimenari buelta emateko eta irmoki defendatzeko herrien aniztasuna eta berezitasuna errespetatzeak ez duela inolaz ere Estatuko herrien arteko berdintasunari erasotzen. “78ko erregimenak orain arte mahai gainean jarri digun café para todos baino, guk eskatzen dugun kafea elkarrekin hartzea proposatzen diogu, eta hori ez da inondik inora elkartasunaren aurkakoa”, aldarrikatu du.

Feijóoren negazionismoak argi erakusten du orain lurraldetasunaren eztabaida ateratzen duela komeni zaiolako, baina Bidegurenek adierazi du botere politiko guztiek dutela Kataluniako gatazka politikoaren kausak eta ondorioak konpontzeko erantzukizuna. Gatazka konpontzea “bere mozioak ez bezala”, zalantzarik gabe, Espainiako demokrazia eta nazioarteko ospea hobetuko lituzke. “Zergatik baztertzen dute orain Aznarrek eta Rajoyk gobernatu dutenean erabili duten aldebikotasuna? Zer arazo dute Kataluniako edo Euskal Herriko herritarrei ahotsa emateko beren proiektu nazionalaren erakargarritasunaz hain ziur badaude?”, galdetu die senatariak zuzenean popularrei.

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du konbentzio konstituzionalaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, esan du Blancok.

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du Konstituzio Konbentzioaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, adierazi du Blancok.