Alderdi demokratak, hemen zentro liberala izango litzatekeenak, politika kontserbadoreagoetara jo du, eta biraketek bidesaria kobratu dute. Adibide bezala, Kamala Harris hautagaiak, aspalditik fracking-aren aurkako kritikak egin zituenak, azkenekoetan hain arriskutsua den teknika horren aldeko kanpaina egin du. Jendeak, originalaren eta kopiaren artean, lehenengoa erosten du azkenean. Bestalde, Bidenek bere presidenteordearen hautagaitza estali du. Trumpek lau urte zeramatzan kanpainan, Harrisek aldiz, hilabete gutxi. Hor aldea. Bitartean, alderdi demokrataren ezkerraldean, Bernie Sandersek senatuan duen eserlekuari eutsi dio Vermonten, baina gizon zaharra da, eta alderdi demokratak bere purgatoriotik pasatu beharko du lidergoak berritzeko. Eta berregiten saiatu beharko da datozen hauteskunde partzialei begira, bi urte barru izango baitira.

Baliteke Estatu Batuak oraindik munduko ekonomia nagusia izatea, Txina gorabehera, eta mundu mailan ia ahalguztiduna da. Nahi ala ez, mundu osoari eragingo diote Trump 2.0 administrazioak hartuko dituen erabakiek. Haren presidentetza ez da eraginkorra izango urtarrilaren 22ra arte, baina Europan ezin dugu gertatutakoaren zain jarraitu. Bai AEBetan, Txinan edo Errusian, berdin du. Ekonomian ere ez da ezustekorik izango. Isolazionismoan eta protekzionismoan oinarritutako urteak datoz. Gure produktuetara muga-zergetatik, gure esportazioak garestituko dituztenak, hain zuzen ere. Panorama txarra benetan, AEB delako gehien esportatzen dugun herrialdea, Frantzia eta Alemaniaren atzetik. Hego Euskal Herritik, 450 milioi euroko esportazioak egiten ditugu urtean. Bada zerbait.

Hala ere, tentazioak tentazio, ahaztu egin behar dira Trump eta bera bezalako gainontzeko buruzagi populista guztiak. Gure iparrorratza ezkerrean dago. Kito. Ezerk eta inork ez gaitzala despistatu eta hortik atera. Akats estrategiko oso larria litzateke esparru neoliberalean erortzea, bere agenda gizajalean. Europan blindatu eta lan egin behar dugu guztion onuran oinarritutako guztiontzako politika aurreratu propioen alde. Interes pribatuak pertsonen interesen gainetik jartzen dituzten politikak eta kasu batzuetan, kapitalaren txotxongiloak diren erakundeak, desagerraraztea.

Von der Leyen “administrazioa” ere martxan egongo da urtarriletik aurrera, eta mundu mailako zentralitatea bilatu beharko luke, Europako sortze eredua indartuz, eta bere agenda propioa ezarriz, Meloni eta Orbanena izan ezin daitekeena, noski. Migrazio-politikei dagokienez, behingoz herrialde garatuek krisian duten erantzukizuna aitortuko eta araberako erantzuna eman behar dute, eta horren arabera jokatu, kontinentera milaka pertsona iristea behar bezala kudeatzeko. Trantsizio energetikoan eta klima aldaketaren kontzientziazioan, Teresa Riberak bere lidergoa gauzatu beharko du Europak deskarbonizazio helburuak bete ditzan. Emakumeen eskubideetan azeleragailua zapaltzea, azken urteetan atzerakada nabarmena pairatu dugulako. Eta nola ez, Europako nazioarteko harremanak ahaztu gabe, abian diren gerra gatazketatik hasita. Gai horietan guztietan eta beste batzuetan, Europak AEB begiratzeari utzi beharko dio politika propioa egiteko.

AEBk Europako defentsan inbertitzeari utziko dio, ez baita Trumpen afera. NATOren aterkirik gabe, “Europaren defentsaz” hitz egiten hasiko dira. Ukrainan, mundu guztiak daki irtenbidea ez dagoela gerran, negoziazioan baizik. Europatik ezin dugu Zelensky armaz hornitzen jarraitu. Bide diplomatikora joan beharko da, eta negoziatu. Zelenskyren interesen azpitik, ziurrenik, baina Errusiak okupatutako herriek baldintza demokratikoak bermatuz erabaki ahal izateko atea zabalik utzita. Palestinako gatazka Ukrainakoa baino are zailagoa da tamalez. Europarentzat bi estatuen politika utziezina da. ALEk, The Left-ekin, konferentzia bat antolatuko dugu Abenduaren 10ean Europako parlamentuan, elkarrizketa eta negoziazioa bultzatzen jarraitzeko, genozidioa salatuko duten legelariekin.

Eta Estatuez ari garela, Estaturik gabeko nazioen unea da. Ziur aski, Europa honek ez du horretan sinesten, baina txokoa hain nahasia ikusita, federalismo pragmatiko baterantz pausoak ematera behartuta dagoela ulertu behar du. Eta azkenean, zirkunstantziek behartuko dute. Bere interes propioek.

Laburbilduz, Trumpen garaipena, albiste ona da mundu neoliberalarentzat, baina albiste txarra guretzat, besteontzat. Dena den, hori ere aukera handia da. AEBen menpekotasun historikoa behingoz astintzeko eta pertsonengan eta guztion onuran oinarritutako gizarte bat ezartzeko aukera handia, Ipar Amerikako eredu neoliberalaren antipodetan.

Lorena Lopez de Lacalle Arizti.
Nazioarteko Politika idazkaria.

Argazkia: ANF / Serkan Demirel

Eraldaketa digitalaren tsunami horretan eta aurrerapen teknologikoek pertsonen bizitzan gero eta eragin handiagoa duten mundu honetan, zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematikako (STEM) adituen beharra nahitaezkoa izango da, eraldaketa digital hori guk egitea nahi badugu behintzat. Beharrezkoa izango da STEM talentua sortu, egokitu, atxikitu eta erakartzea, harrobi teknologiko digitala sortu beharko dugu, orain zoritxarrez ez duguna. Eta talentuaren behar horretan, emakumeak zein toki izango duten eta zertarako hausnartu beharra dago, iraultza digital honetan emakumeak erabiltzaile soilak izango diren edo barrenetik eraldaketa digitala sortzeko, garatzeko, eraikitzeko eta eraldatzeko gaitasuna eta ardura izango duten.

Emakumeak erabiltzaile soilak izan behar badute, orain arte bezala jarraitzea nahikoa izango da baina herri honen eraikuntzan parte hartzaile aktibo izan behar badira, emakumeek ekarpenak egingo badituzte, garatzaile teknologiko izateko lan itzela daukagu. Eta gero eta kontzientzia gehiago dago, bai zorionez, baina kontzientzia hutsa da, errealitatea aldatzeko politika irmoak falta dira.

Datuek ez dute itxaropenerako zantzurik ematen. EUSTAT-en herenegun, otsailaren 9an ateratako 2021/2022 ikasturtea aztertuaz, batxilergoan Zientzia eta Teknologia aukeratu dutenen kopurua handiagotuz doa %51,4 izan zen, baina Humanitate eta Gizarte Zientzietako batxilergoan nesken presentzia nabarmenagoa da, % 62a.

Unibertsitateetako matrikulazioetan, Osasun-zientzien %78 emakumeak dira eta aldiz, ingeniaritza eta arkitekturan %29 ez dira heltzen. Eta datu esanguratsua, elektronika, informatika edo mekanika bezalako ingeniaritzetan, %20 baino gutxiago.

Goi-mailako Lanbide Heziketako datuekin ere antzerakoa da eszenatokia, osasunera emakumeen %77 eta kimikara %63,4. Eta aldiz elektrizitatea eta elektronikan %7,1, fabrikazio mekanikoan %11 edo informatika eta komunikazioan %15,1.

Langile gehien dituen jarduera Ingeniaritza eta Teknologia izanik, (I+Gko guztizkoaren % 63,6) emakumeak langileen %28 baino ez dira.
Datu hauekin, etorkizun latza aurre ikus daiteke, benetan kezkagarria. Emakumeek zaintza eta osasunarekin erlazionatutako arloetan nabarmentzen jarraitzen dute, eraldaketa digitalari lotutako ikasketa eta lanbideetan oso presentzia urria izanik.

Eta emakumearen bertaratzea eremu teknologikoan ez da egun batetik bestera egingo. Neskak haurrak direnetik hasi behar da lanketa sakona egiten, estereotipoak suntsitu, gaitasun espazialak landu, jostailuek generorik ez dutela erakutsi, teknologiarekin pertsonen bizitzak hobetu daitezkela adierazi, emakume erreferenteak aurkeztu eta gertukoak badira hobe, neskak ahaldundu, muga gabeko imaginarioak zabaldu eta nahi dutena izan daitezkeela sinestarazi.

Herri honek aurrera egin dezan eta etorriko diren erronka berriei aurre egiteko, emakumeak eta neskak beharko ditugu. Emakumeak, iraultza honen protagonista izan behar dira, beraien iritzia, egiteko modua, esperientzia eta ikuspegia txertatu behar dira eraldaketa digitalaren garapenean, emakume teknologoen aztarna bermatu behar dugu eraikitzen ari garen etorkizuneko Euskal Herri horretan.

Xabi Solanoren abestiak dioen bezala, “Erre zenituzten sorgiñen oinordeak gara gu. Erre zenituzten sorgiñen erratzak guk dauzkagu…”

Erratz horiek, erratz digital bilakatu beharko dute eta gure erantzukizuna da erratz digital horiek feminismo-digitalez konfiguratzea, adimen artifizialak, superadimenak eta etorriko diren teknologia digital guztiak ekar ditzaketen alborapen guztiak, diskriminazioak suntsitzeko, euskara ingurune digitalean bermatzeko, Nazio gisa kokatzeko, digitalizazio berdea lehenesteko eta nola ez, egiten dugun eraldaketa digitala etikoa izan dadin; finean, nahitaez pertsonak eta natura erdigunean jar ditzagun.

Erratz digitalak, emakumeek ere ekarpen digitalak egin ditzaten eta historiako aro askotan ez bezala, lidergotik eta feminismo teknologikoaz bizitzea tokatuko zaien Euskal Herriaren protagonista izan daitezen.

Neska eta emakume Zientzialarien Nazioarteko Eguna 
Lore Martinez Axpe
Eusko Alkartasunako afiliatua eta EH Bilduko legebiltzarkidea

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du konbentzio konstituzionalaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, esan du Blancok.

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du Konstituzio Konbentzioaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, adierazi du Blancok.

Eusko Alkartasunak 37 urte beteko ditu datorren astelehenean, irailak 4. Efemeridea ospatzeko mahai-ingurua antolatu du Gasteizko egoitzan, eta bertan alderdiaren berehalako erronkei buruz eztabaidatuko da.

Sei hizlari egongo dira honakoan. Idurre Bideguren, senataria Madrilen, Iñaki Ostolaza, Zumaiako alkatea, Lorena Lopez de Lacalle, Nazioarteko Harremanen Idazkaria, Xebe Txoperena, Nafarroako parlamentaria, Lore Martinez Axpe, Legebiltzarkidea, eta Jokin Melida, Gipuzkoan batzarkidea. Gonbidatuek solasaldia sustatzeko denbora mugatuarekin galdera zehatz batzuei erantzun beharko diete, eta hortik aurrera publikoak hitza hartzeko aukera izango du.

Ekitaldia amaitzeko, Idazkari Nagusia, Eba Blancok hartuko du hitza, eta ikasturte politiko berriari hasiera emango dio.

“Harro egotekoa da afiliazioarekin batera 37 urte bete ahal izatea eta Gasteizen ospatzea, hain zuzen ere duela ia lau hamarkada jaio ginen tokian”, aurreratu du  Blancok. “Batzuek eta besteek askotan gu lurperatzen saiatu dira, baina begira, hemen gaude beste behin ere eta jo ta ke jarraituko dugu, oraindik gauza garrantzitsuak baititugu euskal gizarteari esateko”, azaldu du. Ondoren, hauxe gehitu du agintariak: “ziklo politiko berri honetan gure proiektua oso ondo kokatuta dago hauteskundeetan EH Bilduren emaitzek erakusten duten bezala. Beraz indartsu ateratzen gara politika egitera, gainera erkidegoko hauteskundeak gertu ditugula kontutan izanda”.

Eta beharrezkoa da hori azaltzea, horrela hobeto ulertzen baita zergatik Turkiak eta Siriak denbora behar izan zuten biktimei laguntzeko; zergatik Erdoganek Larrialdi Egoera ezarri zien hiru egunetan turkiar aldean, eta zergatik zentralizatu duen larrialdietarako laguntza guztia AFAD Agentzia sortuz Barne Ministerioaren eskutik.

Aldiz, tokiko komunitateek, hasiera-hasieratik, ahaleginak bideratu eta koordinatu zituzten biktimak erreskatatzeko, zauritutako pertsonei laguntzeko eta hondamendi hartan dena galdu dutenei laguntzeko. Baina Turkian ere lurrikara politiko, ekonomiko eta sozial handia bizi da.

Hauteskunde orokorretarako deia 2023ko ekainaren bukaera baino lehen egin behar zen. Erdoganek maiatzaren 14ra aurreratu zituen, baina askok uste dute ekainetik aurrera ere atzeratuko dituela, juridikoki ezinezkoa bada ere. Eta atzeratu egingo ditu, ez zaiolako komeni orain ospatzea, iraganeko eta egungo kudeaketarekin gero eta lotura eta kritika handiagoa baitu.

Autokraziek, hala nola Erdoganen erregimena, ez dute aintzat hartzen botereen banaketa, eta botere judiziala eta are botere legegilea ere erabiltzen dute, komeni zaielako. Erdoganek moldatu egin du legea, bere xedeetara egokitzeko, eta hauteskundeak legea urratuz atzeratzen baditu, ez litzateke lehen aldia izango. Hor ditugu adibidez Kobane kasuan, buruzagi kurduek jasatutako jazapen politikoa edo atzeratu nahi izan ez den apirilaren 11rako ezarritako HDP ilegalizatzeko Konstituzio Auzitegi turkiarraren epaiketa.

Erregimenaren helburua da oposizioko alderdi kurdu nagusiaren ordezkaritza politikoa eta Turkiako parlamentuko eserleku kopuruan hirugarren alderdia, hau da HDPrekin amaitzea. Eta zergatik? Izan ere, HDP Turkiako bizikidetza baketsuaren alde egiten duen alderdia delako, bere kideen artean beste gutxiengo batzuen ordezkaritza zabala duelako, hala nola armeniar edo yazidiak, eta haintat turkiar ere estatu plurala, laikoa eta aurrerakoia defendatzen dutelako. Barne Ministerioak salaketa faltsuak egin zizkien HDP-ko 20 parlamentariri, eta bada garaia Erdoganen erregimena eta Erdogan bera agerian uzteko. Haren helburu bakarra da 2014az geroztik boterean irautea, oinarrizko askatasun eta eskubide guztiak atzeraka jotzearen kontura, zapalkuntza eta larderia erabiliz herri-protesta isilarazteko eta eragozteko. Eskrupulurik gabeko zentsura egiten du eta disidentzia guztiak zigortzen ditu. Abokatuek, kazetariek, eta feministek beren haragietan sufritzen dute: kargurik gabe atxilotuta, epaiketarik gabeko kartzelaratuta eta epaituak izan direnak inolako berme juridikorik gabe. Eta batez ere emakumeengan tematzen da, beraien aktibismoagatik eta adoreagatik, jarrera bakezale baina era berean erronkarako prest nahitaez zapaltzen dituen botere autokratiko baten aurrean. Erdoganek 2021ean genero indarkeriaren aurkako Istanbuleko Hitzarmenetik Turkia erretiratzea ez da kasualitatea.

Guzti hau pairatzen duena turkiar herri osoa da, bere aniztasun osoan.

Lurrikarak agerian utzi du zabalean ustelkerian murgilduta dagoen erregimen baten ondorioak, non garapen neurrigabeak hirigintzako legeria guztia zapaltzen baitu, non meskiten eraikuntza geldiezina da muturreko islamizazioak behartuta. Erdoganek berak jauregi ikusgarria eta izugarria eraiki du Ankaran, lurzoru urbanizaezinean.

Salatu behar da halaber Europar Batasunaren eta bere Estatu kideen gelditasuna eta adeitasuna, guzti onen berri direlako, baina isilik daudelako era berean. Erdoganek zoragarri esplotatzen dituen interes ekonomiko eta geopolitikoak babesten dituzte eta berak Otomandar inperio berri bat sortzeko ametsak betetzeko erabiltzen du.

Hala ere, Erdoganen erregimena kolokan dago. Lurra bere oinen azpian irekitzen da.

Lorena López de Lacalle, Nazioarteko Politika Idazkaria eta EALko Lehendakaria.

ETB 3 Nafarroa osoan piztu ahal izango da datorren urtea amaitu baino lehen, EH Bildu eta espainiar Gobernuaren arteko negoziaketari esker, eta horrek independentismoarentzat hizkuntza noraino den garrantzitsua erakusten du. Horixe bera erakusten du ere akordio honek piztu duen haserreak.

Haurrak dira gizartearen etorkizuna, baita euskararen etorkizuna ere. Horregatik da horren iraultzailea (edo horren arriskutsua, nondik begiratzen den) umeei euskara eskura jartzea. Hare gehiago eremu ez formaletan -eskola eta, oro har, hezkuntza sistematik at- eskura jartzen bazaie. Euskara aisialdirako tresna ere badela ikusi eta ikasiko dute umeek. Bereziki garrantzitsua da hori inguru erdaldunetan bizi diren haurren kasuan, zaila izaten delako euskaraz aritzeko aukera izatea, baita eskolan ere, eta hare gehiago aisialdian.

Euskara, eta katalana, museoan gordetzeko apustua egiten dutenek zalapartaka dabiltza lingua navarrorum hutsez emititzen duen katea Nafarroan ikusteko aukera izateagatik. Horien aiton-amonak barre inozoak egiten zituzten ETBn lehen aldiz western-ak euskaraz ikusi eta indioak Aitorren hizkuntz zaharrean entzuteagatik, gazteleraz egitea naturala balitz bezala. Gutxi aldatu dute mentalitatea ordutik.

Zeinen iraultzailea izan daitekeen haurrek Doraemon euskaraz entzun ahal izatea edo neguko igande arratsaldean Netflixen serie bat katalanez ikusi ahal izatea, etorkizuneko euskal hiztunen testuingurua indartzen badu. Eta, Madrilgo Gobernuaren sentsibilitate aldaketa bat, txikia eta komenientziagatik izan arren, erakusten badu.

“Euskara, jalgi hadi plazara”, zioen Bernat Etxepareren kontrapasak XVI mendean. Pantailara jalgi dadila XXI.ean. Eta handik, gizartearen alor guztietara, orduan bai ibiliko delako mundu guztira!

Emakumeen aurkako indarkeria erabat presente dago euskal gizartearen bizitzan; zeharkakoa eta ohikoegia da, eta, hala ere, oraindik ez dugu jatorria ulertzen. Eusko Jaurlaritzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoera aztertzeko egindako “Emakumeen aurkako indarkeria Euskadin: Gizarte-pertzepzioa eta jarrerak” azterlanaren arabera, oraindik ere asko dira alkohola eta drogak indarkeria matxistakoren atzean dauden faktoreak direla uste dutenak. Eta gezur ugari mantentzen direla ere argi erakusten du txostenak: salaketa faltsu ugarien kontua edo fenomeno hori emakume etorkinei bakarrik edo gehienbat eragiten diela. Zein gutxi ezagutzen dugun gure bizitzetan hain presente dagoen indarkeria!

Emakumeen aurkako indarkeriaren arrazoi bakarra gizartean txertatutako egiturazko matxismoa da. Ez dugu matxismoa garaitzea lortu eta edozein aukera baliatzen du indartzeko. Izan ere, pandemiak utzi duen errealitateetako bat da horren ondorioak askoz ere gogorrak izan direla emakumeentzat: lanaldi bikoitza nabarmenagoa egin da telelanarekin, indarkeria krudelagoa izan da konfinamenduarekin, azaleratu diren edo larriagotu diren gaixotasun mentalek eragin handiagoa dute emakumeengan,…

Kontzienziazioa zabalduz doala ezin da ukatu eta feminismoak ezin ordainduzko lana egiten du, baina erakundeen lana hobetu daitekeela egia borobila da. Eta ez dugu ahaztu behar -sozialdemokrata garen aldetik hala uste dugu-, aldaketak gizartean gertatzen direla, baina erakundeen neurriekin finkatzen direla. Erakundeak gainera eredugarriak izan behar dira bere eguneroko jardunean.

Populazioaren %50 baino gehiago emakume izateagatik egiturazko indarkeria pairatzen dutela herri askea eraikitzea ezinezkoa da. Indarkeria matxista desagerrarazteko lan egitea ere nazio eraikuntza da. Guk eraiki nahi dugun Euskal Errepublikatik, bai behintzat.

Alderdi guztiak, salbuespenik gabe, bete-betean inplikatzen dira Euskal Herriko bake-prozesuan;
Eskuin unionistatik hasi eta ezker independentistaraino, agintari gorenak buru, mahai inguruan eseri dira luzeegi pairatzen darabilgun gatazka armatu eta politikoari amaiera emateko moduaz hitz egiteko. “Ezin gara 2036ra iritsi zauri irekiekin. Ezin diogu beste belaunaldi bati ezarri guk bizitako sufrimendua eta liskarra. Edozertarako prest gaude bakearen alde; eskerrik asko gizarte zibilari egin beharreko bidea erakusteagatik eta begiak irekiarazteagatik”.
Irudikatzen ahal duzue halako adierazpenik? Ia fantasia politikoa da Bidasoaren alde honetan. Baina Iparralden gertatzen ari den egitatea da. Alderdi eta eragile politiko guztiak aho batekoak dira; errepublikanoetatik hasita, Modem, UDI, ezker osoa, ekologistak, eta jakina, abertzaleak, GUZTIEK, argi dute dute Bake Bidea ez dagoela bukatuta. Eta gogorarazten dute, halaber, Espainian eta Frantzian ohiko legea aplikatu behar dela; ohiko lege osoa, baina ohiko legea besterik ez, salbuespenik gabe. Salbuespenezko politika horien artean, jakina, espetxe-politika dago.
Hauexek izan ziren Etchegaray Lehendakariaren hitzak Aieteko Adierazpenaren urteurrenaren ondoren: “Parisen ez gaituzte entzun nahi. Euskal Herria ez al dago jada Frantzian? Arazoak konpontzeko orduan Frantzia existitzen ez bada, esan beharra dago. Presoena edo euskararena bezalako gaietan aurrera egin nahi dugunean, orduan frantziar estatua zailtasun handia bihurtzen da. Euskadi bere berezitasunak dituen lurraldea da; hobe du Frantziak horretaz jabetzea soluzioen bidean aurkitu nahi bagaitu”. Irudikatzen ahal duzue halako adierazpenik Urkullu lehendakariaren ahotan?

Max Brisson, Les Républicains-eko senataria Pirinio Atlantikoetako eskualdetik: “Presoen auzia konpondu behar da dagoeneko; jasanezina da igarotzen den minutu bakoitza. Justizia trantsizionaletik urrun gaude oraindik. Ikuspegi partekatua eraiki behar dugu, objektibotasunez, baina sufrimendu guztiak eta desadostasun guztiak geureganatuz. Gainditu beharreko bi oztopo ditugu: Estatuaren indiferentzia batetik, eta gure artean borrokatzeko dugun erraztasuna. Adostasuna gasolinaz balitu behar dugu; horrek jarriko bait gaitu martxan”. Irudikatzen ahal duzue halako adierazpenik Alberto Catalan senatariaren ahotan?

Irudimen ariketa hori zaila zaigu, baina egin beharra dago benetan Euskal Herria bakean ikusi nahi badugu; Giza Eskubideak urratu gabe eta salbuespenezko legerik gabe, politikak arazo sozialak konpontzeko eta eztabaida guztiak onartzeko balioko duen. Eta eztabaidetan, jakina, herri gisa dagokigun Autodeterminazio eskubidearen aitorpena demokratikoki emango den.

Irudimena hezurmamitzen joan dadin, emakume politikari belaunaldi berriei ere bide eman behar diogu. Emakumeak diot emakumeen falta sumatzen dudalako ETArik gabeko 10 urte hauen atzerabegiran. Kontua ez da ez garela egon, baizik eta berriz ere historiatik ezabatuak izan garela. Lerro hauetatik, nire aitortzarik zintzoena bidali nahi diet Rosa Rodero, Maixabel Lasa, María Jauregi, Dolores Gonzalez Katarain, Rosa Lluch… bezalako bakearen aldeko emakumeei; eta Ahotsak-en parte hartu zuten emakume guztiei, filosofia honen baitan ibiltzeagatik lanean: gatazkaren izaera politikoa onartzea, konponbidean emakumeen parte-hartzea aldarrikatzea, emakumeak ere gatazkaren parte diren heinean, eta konponbide politiko eta demokratikoaren beharra aldarrikatzea, bai eta euskal herritarren erabakitzeko eskubidea ere. Hau 2006an izan zen. 15 urtetan, zenbat giza enpatia eta ausardia politiko utzi dugun bidean!

Eta belaunaldi berria diot, zeren gurea, “bake modua on” jartzen saiatzen bagara ere, bada bere erosotasun espaziotik mugitzen tematzen denik. Bakea egiteko modua irauliko diguten gazteak behar ditugu; iraultza behar dugu orain arte eraikitzeko gai izan ez garenari beldur gabe eta eskuzabaltasunez ekiteko; egia, justizia, erreparazioa, eta noski, ez errepikatzea. Biktima guztiei zor diegu, isilean eta fokurik gabe lan egin dutenei, bakea gatazkaren zitalkeri guztien gainetik jartzen jakin dutenei… Eta “nik ez dut Euskadi Bakean ikusiko, baina zuk, alabatxo, ahal duzun guztia eman ezazu gerta dadin” esan dutenei. Horregatik guztiagatik, eta horiengatik guztiengatik, egin dezagun gure irudimenaz bakearen iraultza.

“Van a tratar de atizar el ambiente para el referéndum”. Esta advertencia la hacía en septiembre de 1979 el Lehendakari del Consejo General Vasco Carlos Garaikoetxea. Con esta frase, Garaikoetxea exhortaba a la ciudadanía vasca sobre la importancia de lograr el autogobierno para Euskadi (por supuesto, Navarra incluida), y lo difícil que sería lograr el pleno cumplimiento de éste por parte de las instituciones españolas; 41 años más tarde, los gobiernos vascos y navarros siguen sin poder gobernar con plenitud de poderes, pero no será porque aquel Lehendakari o el primer gobierno vasco no puso su empeño en ello.

Una vez pasado ese 25 de octubre de 1979 que tantas vueltashadado, pero tan pocas competencias ha traído, el partido al que pertenecíamos muchos de nosotros prefirió negociar la comodidad con Madrid, que arremangarse e implicarse para construir un estado vasco políticamente soberano, socialmente justo, y culturalmente abierto con el que nos habíamos comprometido incluso en plena dictadura.

Así es como un 4 de septiembre de 1986, gente que no estaba de acuerdo con paralizar las obras de la construcción nacional, personas que firmemente creían que solo mediante vías pacíficas y cumpliendo escrupulosamente con los derechos humanos podríamos lograr nuestro objetivo de una Euskadi progresista, hombres y mujeres luchadores crearon Eusko Alkartasuna.

EA desde sus inicios ha sido un partido en el que se ha discutido mucho. Y es que no entendemos otra manera de confrontación política si no es contraponiendo razones, argumentos y ejemplos diferentes. Un buen y sano debate sobre políticas diferentes y sobre Política. En eso llevamos 35 años empeñadas; en que debatamos y decidamos sobre lo que como sociedad nos afecta, lo que nos preocupa, lo que nos interesa y lo que nos mueve.

Y gracias a ese espíritu inconformista, rebelde y negociador hemos conseguido grandes  cosas para Euskal Herria; hemos conseguido que Osakidetza haya sido un servicio público de salud referente en Europa, aunque ahora la estén recortando y privatizando. Hemos conseguido que las Haurreskolas y las Escuelas públicas vascas hayan sido modelo a seguir para la integración de alumnos y alumnas de diferentes culturas, aunque ahora las estén “gethizando” y precarizando. Hemos conseguido autorizar y programar centros privados de Educación – nuestras Ikastolas- de manera que sigan educando e inculcando los valores de la Euskal Herria que queremos. Hemos conseguido una radiotelevisión vasca y en Euskera, aunque hoy día la mayor inversión vaya a su programación en castellano, y no se apueste por la producción propia. Hemos conseguido ser pioneros a la hora de crear Planes contra el Cambio Climático, aunque después de nosotras (con Esther Larrañaga y Sabin Intxaurraga a la cabeza) nadie los pusiera en marcha, o en el caso del vertedero  de Zaldibar se hayan marchado de rositas.  En fin, que hemos sido capaces de construir todo un gobierno, para gestionar todo un país, aunque los ejecutivos actuales trabajen para desmantelar todos esos logros; Euskaltel,  parques enteros de vivienda pública, subcontratación de ambulancias, una ertzaintza sin filosofía de “herri zaintza”…

A este desmantelamiento de nuestro gobierno y de nuestro país hay que hacerle frente; desde lo público, desde lo social, desde la justicia social y el progresismo. Y para eso, hace ya 10 años creamos Bildu; para reunir a toda esa gente que no vive en el País que quisiera. Creamos Bildu para que cada quién aportara desde lo suyo. Creamos Bildu porque hoy día, la política y Euskal Herria no funcionan según jerarquías obsoletas de partidos constreñidos. El modo de hacer, entender y compartir la política ha cambiado durante estos 41, 35 o 10 años. Y es importante dar con nuevas maneras de hacer y entender la política, si queremos seguir solucionando y conduciendo nuestro País hacia una república progresista basada en la justicia social.

Eusko Alkartasuna está a las puertas de un congreso, y no desvelo ningún secreto si digo que hay quienes se aferran a lo sempiterno desde aquel 4 de septiembre de 1986. Van a tratar de atizar del ambiente para el congreso. Y por supuesto, también hay quien quiere seguir cogiendo la atxurra, y pico y pala, seguir construyendo la mejor herramienta para gobernar un país, con su gente y su entorno; y si para ello tenemos que discutir y negociar hasta la saciedad, así lo haremos, porque el diálogo y la “alkartasuna” es nuestra savia.