Eusko Alkartasunak, abenduak 3, Euskararen Nazioarteko Eguna 2023 dela eta, Euskal Herriko herritarrek eguneroko bizitzan eta esparru guztietan euskaraz bizitzeko duten eskubidea ozen aldarrikatu du. Alde horretatik, bereziki deitoratu du hezkuntza-lege berrian EAJk PSEren presioei amore eman izana euskalduntzen ez dituzten ereduak legean jasoz eta murgiltze ereduari iskin egiten. Larria da, are gehiago, dakigunean gizarteak berak naturaltasun osoz euskaraz bizi nahi duela adierazi duenean.

Bestalde, Estatuko estamentu atzerakari batzuek abian jarritako euskararen kontrako oldarraldia betiko amaitzea ere eskatu du, epaileen kasuan bezala. Era berean, hainbat alditan erreklamatu duena gogoratuz, Nafarroan zonifikazioa bukatzea eskatzen du. Inolako zentzurik ez duen garai bateko eskuin zaharkituaren erregimenaren ikurra da zonifikazioa. Nafarroako egungo gobernuak konplexurik gabe gainditu beharko lukeen beste garai bateko lurraldea irudikatzen duen zuri-beltzeko argazkia, hain zuzen ere. Eskubide guztiak nafar guztiontzat beste behin eskatzen ditugu.

Eusko Alkartasunak, abenduak3, Euskararen Nazioarteko Eguna 2023 dela eta, Euskal Herriko herritarrek eguneroko bizitzan eta esparru guztietan euskaraz bizitzeko duten eskubidea ozen aldarrikatu du. Alde horretatik, bereziki deitoratu du hezkuntza-lege berrian EAJk PSEren presioei amore eman izana euskalduntzen ez dituzten ereduak legean jasoz eta murgiltze ereduari iskin egiten. Larria da, are gehiago, dakigunean gizarteak berak naturaltasun osoz euskaraz bizi nahi duela adierazi duenean.

Bestalde, Estatuko estamentu atzerakari batzuek abian jarritako euskararen kontrako oldarraldia betiko amaitzea ere eskatu du, epaileen kasuan bezala. Era berean, hainbat alditan erreklamatu duena gogoratuz, Nafarroan zonifikazioa bukatzea eskatzen du. Inolako zentzurik ez duen garai bateko eskuin zaharkituaren erregimenaren ikurra da zonifikazioa. Nafarroako egungo gobernuak konplexurik gabe gainditu beharko lukeen beste garai bateko lurraldea irudikatzen duen zuri-beltzeko argazkia, hain zuzen ere. Eskubide guztiak nafar guztiontzat beste behin eskatzen ditugu.

Gaur, maiatzak 9, Europako Eguna ospatzen den egunean, Eusko Alkartasunak aprobetxatu du Pedro Sanchezi Europar Batasuneko presidente den bitartean helaraziko dizkion eskaera nagusien berri emateko.  Besteak beste, elikagaien eta energiaren prezioa, genero-indarkeriaren aurkako borroka, hizkuntza gutxituen babesa eta saharar herriaren babesa izango dira gai horietako batzuk.

Eusko Alkartasunako Nazioarteko Politika idazkaria eta EFA alderdi europarraren lehendakaria den Lorena López de Lacallek Europako egungo ereduak ez dituela euskal herritarren beharrak asetzen eta gauza gehiago egin daitezkela eta egin behar direla esan du. “Beste Europa bat behar da eta horregatik ekintza argiak eta aldaketak eskatuko behar zaizkio Sánchezi”, adierazi du.

López de Lacallek azaldu du espainiar presidentziari “Estatuak iristen ez diren edo iritsi nahi ez duten gauzak” eskatuko dizkiotela; adibidez, oinarrizko produktuen edo energiaren prezioak mugatzea.

“Honekin batera mugarik gabeko osasuna eta hezkuntzarako baliabideak mobilizatzea, eta genero-indarkeriaren aurkako europar araudi berria lehenbailehen onartzea eskatuko diogu Sánchezi”, gehitu du. Gainera, “hizkuntzen osasuna gobernuen siglen mende egon ez dadin Europako herri guztien hizkuntza-aniztasuna sustatu eta babestea aldarrikatuko da”.

Nazioartean, EAk eskatuko Europak Kosovo onartzea eta Europar Batasunan sartzea eta Saharako herriari laguntzea bere independentziaren aldeko borrokan.

https://us02web.zoom.us/j/84140973579

EAk eta Alkartasuna Fundazioak, ALE (Europako Aliantza Librea) alderdi politiko europarraren laguntzarekin, “Eskola inklusibora murgilduz Europan” webinarra antolatu dute, 3 helburuokin:

1. Europan hizkuntza-murgiltze eredu onenak zeintzuk diren aztertzea, hezkuntza-lege berri bati begira;
2. Hezkuntzaren eta erakundeen eremutik kanpo euskararen erabilera nola sustatu.
3. Finlandiak, Faroe Uharteek eta Kataluniak arlo horretan duten esperientzia ezagutu.

Ikuspegi instituzionala duen lehen mintegi honen bidez, Eusko Alkartasunak Hezkuntza sistemaren inguruko analisia egingo du. Historikoki EA hezkuntzara oso bideratua egon da bai Euskal Herrian, baita Europar mailan ere, gobernu ezberdinetan kudeatu baitu gizarte kohesiorako zutabe den gai hau.

Lehen mahai-inguruan “euskal hezkuntza lege berriak dakartzan aldaketa eta erronkak” aztertuko dira. Indarrean dagoen Hezkuntzaren Euskal Legea 80ko hamarkadakoa da, gaurkotze premian dagoena. Eusko Legebiltzarra hasi da hezkuntza legearen berritze prozesua, eta bertan, eztabaida mahai honetan ager daitezkeen ekarpenak ezarri nahi ditu EAk. Tontxu Campos eta Angeles Iztueta Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa sailburu ohiek eta Eba Blanco Eusko Alkartasunako Idazkari Nagusi eta Legebiltzarreko mahaikideak parte hartuko dute bertan; euskal hezkuntza-eredua berrikusi eta XXI. mendeko eredua izateko zer proposamen eta ekintza hartu behar diren aztertuko da.

Bigarren mahai-inguruak “irakasleen prestakuntza, hizkuntza gutxituak eta inklusioa” landuko ditu. Beñat Amenabar EHUko Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateko dekanoak eta Jon Díaz EHUko irakasleak hartuko dute parte. Horrela, unibertsitatetik irakasleen prestakuntzan sakontzen saiatuko dira.

Hirugarren mahai-inguruan, hezkuntza-aniztasuna eta kultura-aniztasuna sustatzen duten hezkuntza-eredu inklusibo onenak aplikatzeko jardunbide egokiak aztertuko dira. Horretarako, hiru nazio aitzindari gonbidatu dira, haien artean Finlandia, Anna Jungner-Nordgren Hizkuntza Aniztasuna Sustatzeko Sareko presidenteordeak Finlandiako hezkuntza eredua eta hizkuntza minoritarioen transmisioa azalduko ditu.

Faroe uharteetako Terji Beder-ek parte hartuko du, Faroe uharteetako gobernuaren Kanpo Arazoetarako eta Kulturako Ministerioko aholkulariak. Faroera hizkuntza nazionalaren hezkuntza-ereduaz hitz egingo du; nola lortu duten hizkuntza gutxitua zena gizarteko alor guztietara zabaltzea.

Hirugarren gonbidatua Francesc Xavier Vila izango da, Kataluniako Generalitateko Hizkuntza Politikarako idazkaria. Egungo eredua azalduko du, baita Katalunian hartutako erabakiak Espainiako Estatuak onartzeko dituzten zailtasunak ere.

Azken hilabeteetan dagoen egoerak mobilizazioak eta grebak sortu ditu eta hezkuntza sistema publikoak une delikatua bizi du. Horren aurrean, Eusko Alkartasunak ezbairik gabeko apustua egiten du hezkuntza publikoa Ongizate Estatuaren oinarrietako bat izan dadin eta horretarako beharrezkoa den aurrekontua izan dezan.

Zalantzarik gabe, Ongizate Estatuak orokorrean jasan dituen murrizketek hezkuntza sistemari ere eragin diote, horrek herri baten etorkizunean dituen ondorioekin. Horregatik, Lekeitiora joango da Eusko Alkartasuna, Euskal Herrirako curriculum propioa garatzeko gaitasuna duen hezkuntza sistema publikoa, kalitatezkoa eta unibertsala, euskalduna, integratzailea eta berdintasuna jorratzen duena babestera.

Bihotz Gaztea ikastolaren azpiegiturak eta hezkuntza proiektua hobetzeko erabiliko da aurten bilduko den dirua. Hainbeste biztanle hartzen dituen Ezkerraldean euskarazko hezkuntza indartzeak berebiziko garrantzia du gure hizkuntzaren etorkizunerako baita Bizkaia, herrialderik populatuena, bere eusle nagusia izan dadin.

Eusko Alkartasunak igandean Santurtzira joateko deia egiten dio euskal gizarteari, batez ere Bizkaikoari, ikastolen hezkuntza proiektua aldarrikatzeko, hura baita, eskola publikoarekin batera, euskal hezkuntza sistemaren gorputzaren ardatza.

Eusko Alkartasunaren arabera, “onartezina eta iraingarria” Nafarroako Gobernuak Hezkuntzako oposizioetarako euskarazko plaza kopuruan eman duen atzera pausoa. Alderdiak gogor salatu du erabaki hori, Geroa Bairen taldeak euskarazko 120 plaza atzeratuko dituela ezagutu ostean, Estatuak jarritako helegitearen ondorioz eskaintza moldatu behar izatean. Foru Gobernuak 200 plazako eskaintza egin du, zeintzuen artean gaztelerazko plazak bere osotasunean mantentzen diren, eta aldiz, euskarazkoak nabarmenki murriztu, erdiak atzeratuz”.

Alderdiaren esanetan, “Geroa Bairen Gobernua LEParen inguruan erakusten ari den jarrera UPNren politika baztertzaileen parekoa da, euskarazko irakasleak kaltetuz eta hizkuntza propio baten ezagutza zigortuz”. EAtik adierazi dute, “erabat onartezina” dela aldaketaren Gobernuak “UPNren bidetik jarraitzea, hezkuntzako mahai sektorialaren sindikatuen gehiengoari entzungor; ordua da nafar herritar guztien lan eta hizkuntza eskubideak errespetatzen hasteko, eta beraz, aukera berdintasunaren alde egiteko”.

Halaber, EAtik, zerrenda bakarraren erabakia “zuzentzeko” eskatu diote Gobernuari “eta gutxienez, euskarazko eta gaztelerazko azterketak ordu eta egun berean ez izatea bermatu dezala, irakasle guztiek euren gaitasunak frogatzeko aukera berdinak izan ditzaten”.

Eva Aranguren Eusko Alkartasunako Lurralde Batzordeko bozeramaileak adierazi du “hezkuntzan zerrenda bakarraren aurka egitea ezjakintasuna saritzea dela, hizkuntza propio baten ezagutza eza bultzatzea”. Arangurenen esanetan, “zerrenda bakarra irakasle euskaldunek aspalditik bizi duten lan bazterkeria larri eta onartezinari irtenbidea emateko modu bakarra da. Sistema demokratiko eta justu batean lekurik eta justifikaziorik ez duen egoera, alegia”.

“Nafarroak azkeneko urteetan bazterkeriaren politika bultzatu duen erregimen politiko baten menpe egon da, euskararen kontrako, berezko hizkuntza baten aurkako jazarpena indartu duena. Europa modernoan behintzat parekorik ez duen fenomenoa eragin du horrek: ezagutzaren eta gaitasun linguistikoen aurkako jardun sistematikoa”, nabarmendu du Arangurenek.

EAko bozeramailearen ustetan, “erabat onartezina da aldaketaren gobernuak bazterkeriaren bidetik jarraitzea, irakasle euskaldunak modu tematian zigortuz eta, beraz, elebakartasuna eta Euskararen ezezagutza indartuz”.

Eusko Alkartasunatik gogoratu dute zerrenda bakarraren eredua erabiltzen dela Nafarroako Foru Administrazioko alor guztietan, hezkuntzan eta euskarari dagokionez ez beste. Alderdiaren iritziz “hori horrela da fanatismo ideologiko bat dagoelako oraindik ere Euskara nafarron berezko hizkuntza bezala aitortu nahi ez duena, dagokion balorea eta erabilpena ukatzen diona. Euskara balio historiko eta kultural izugarriko hizkuntza izan arren, bere izaera, jatorri eta antzinatasunagatik”.

Era berean, Arangurenik nabarmendu du zerrenda bakarraren sistema erabiltzen dela “naturaltasun osoz eta inolako konplexurik gabe Estatuko Erkidego elebidun guztietan, metodo justu bakarra delako, irakasle guztiak baldintza berdinetan hartzen dituena eta, gainera, gizarte eleanitz baten garapena ahalbidetzen duena”.

EAko militante eta EH Bilduko legebiltzarkide denak LOMCEren kontrako sailburuaren hitzak ekarri ditu gogora, eta ohartarazi dio lege hori aplikatzen hasteko erabakiarekin “sinesgarritasun osoa galdu” duela. Agirrezabalaren esanetan, “Jaurlaritzak mesfidantza zabaldu du euskal jendartean, sektoreko eragile guztiak LOMCE ez aplikatzea eskatzen ari direnean, berak kontrako bidea hartu eta Wert ministroaren alboan lerrokatu delako. Oso larria da euskal jendarteari berari iruzur egiten ari zaiolako, euskal hezkuntza sistema PPren obsesioen menpe jarriz”.