Estatus politiko berri baterako bidea sozialdemokraziatik jorratzea aldarrikatu du gure Harreman Instituzionaletako idazkari Iker Ruiz de Egino Begoñak, Alkartasuna Fundazioaren Itsas Gudari egunean. “Oro har euskal gizartea aurrerakoia da baina kontserbadorea aldi berean. Gehiengook muturreko ideologietatik urruti kokatzen gara, hortaz, sozialdemokrazia izan beharko luke estatus berriaren oinarria”, azaldu du.

Estatus politiko berri baten beharra politikaren “lehen lerrora” eramatea eskatu du Ruiz de Eginok. “Aste osoa daramagu fiskalitateaz eta AHTak nondik pasa behar duen eztabaidatzen. Zentzugabekeria da. Eztabaidak askoz ere onuragarriagoak izango lirateke herritarrentzat, herri ikuspegi batetik egingo bagenitu eta ez lurralde interesetatik. Herri txiki bat gara, baina komunitate handi bat”. Ildo horretatik eskatu du EAEko legealdi honetako helburua estatus berria onartzea izatea. “Batzuk abertzale harroak gara, eta Erabakitzeko Eskubidearen aldeko gehiengo politikoa dago, baina guztiok gure bizi-kalitatea hobetu nahi dugu. Gernikako Estatutuak jada ez du balio herri bezala aurrean ditugun erronkei aurre egiteko”, gehitu du bozeramaileak.

Bermeon egin ditu adierazpenak, Alkartasuna Fundazioak antolatutako Itsas Gudari Egunean. Estatus politikoa eta erabakitzeko eskubidea izan dira, hain zuzen, eguneko gai nagusia. Hauen inguruan aritu dira ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldian. Autodeterminazioa eta independentziarako bidean Euskal Herriak dituen erronka eta aukerei heldu die ekitaldiak. Estatutu berriaren proposamena, Europar Batasunean argitasun esparru baten beharra eta negoziazio politikoari buruz hitz egin da, besteak beste.

Gasteizen legebiltzarkide eta EH Bilduko Politika Instituzionaleko arduraduna, Unai Urruzuno Urrestik, prozesuan aurrera egiteko leihoa identifikatu du. “Madrilen beste gobernu bat dago, ez dut kalifikatuko baina beste bat da, eta Euskal Herritik abiatuta aukera berria landu behar dugu”.

Idurre Bideguren Gabantxo, koalizio independentistaren senataria eta Bermeoko alkate ohia, solasaldian aritu da ere. Estatuko erakundeetan subiranotasunaren alde egiten den lanari buruz hitz egin du. “Herri bezala guregan eragina duten gaiei buruz hitz egiten den eremuetan dauden negoziazioetan parte hartzearen garrantzia erakusten ari gara”. Esan duenez, “Estatuaren egoera eta unea batetik, eta hauteskundeetako emaitzek bestetik, gure kabuz erabakitzeko ireki duten zirrikitua aprobetxatu behar dugu”.

Gizarte eragileen hitzak ere entzuteko aukera egon da. Gure Eskuko ordezkari Irantzu Perello Lafuenteren hitzetan “gure helburua herria ez lokartzea da. Guztiok batera bultza eginez, gure herria aske izatea lortu dezakegu, ez dugu zergatik Konstituzioaren menpe egon behar”.

Zelai Nikolas Ezkurdia legelariak, bere aldetik, erabakitzeko eskubidea Europako legerian kokatu du. Hain zuzen ere bermeen araubide europarra defendatu du auziaren balizko irtenbide bezala. “Tresna aproposa izan daiteke hain oinarrizkoa den erabakitzeko eskubidea lortzeko bidean aurrera egiteko”.

Urtero bezala, alderdiaren Alkartasuna Fundazioak Itsas Gudari Eguna ospatuko du Bermeon, martxoaren 2an, 1937an Matxitxako lurmuturraren inguruetan gertatutako itsaso-borroka oroitzeko asmoarekin. Nestor Basterretxearen ‘Matxitxakoko Guda’ eskulturan egingo den omenaldiarekin batera, ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldia ere antolatu du Fundazioak.

Egunaren jarduerak hasteko, ohiko lore-eskaintza egingo da itsasoan. Goizeko 11:00etan ekitaldiek lehorrean jarraituko dute ikurrinaren altxaerarekin eta gudariei omenaldiarekin ‘Matxitxakoko Guda’ eskulturan. Orain dela 88 urte bertako uretan borrokatu zuten itsas-gudariak oroituko ditu Alkartasuna Fundazioak.

Ondoren ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldia burutuko da Bermeoko Kafe Antzokian. Lehen mailako hizlariak elkartuko dira bertan: Eba Blanco de Angulo, Eusko Alkartasunako Idazkari Nagusia, Idurre Bideguren Gabantxo EH Bilduko senataria eta Bermeoko alkate ohia, Zelai Nikolas Ezkurdia legelaria eta Irantzu Perello Lafuente Gure Eskuko kidea, hain zuzen.

Euskal Herriaren estatus politiko berriaren eta berme guztiekin erabakitzeko eskubidearen aldeko mobilizazio sozialari buruzko topaketa izango da. Gaia bai erakunde publikoetatik egindako lanaren, zein eragile eta legelarien ikuspuntutik jorratuko dute aipatutako lau emakumeek. Hortaz, Estatutu berriaren proposamena, Europar Batasunean argitasun esparru baten beharra, negoziazio politikoa, eta ‘Gure Esku’-ren lana aztertuko dira, besteak beste.

Une berezia bizi dugu Euskal Herrian, non iparretik hasi eta hegoraino abertzaletasuna, ezkerreko indarrak, gorantz doazen, sendotuz doazen. Areago, Nafarroan, non aldaketa iritsi den gehiengo berri, anitz eta aurrerakoien eskutik eta, erronka ugari ditugun, motzera zein luzera begira, lortzekoak. Nafarroako etorkizuneko gizartearentzat zein eredu nahi dugu garatu? Galdera horrek erantzun ugari ditu, guztiak ezberdinak, guztiak errespetagarriak. Baina guztiek behar dute nahitaez Nafarroaren eskumenak indartzea, haztea, zabaltzea. Eskumen ekonomiko zein sozialak, kultural zein linguistikoak… Nafarroak bere etorkizuna erabakitzeko eskumena berreskuratzeko garaia da. Ez soilik demokraziari lotuta dagoelako ezinbestean, baizik eta funtsezko tresna delako Nafarroan garapen ekonomiko, sozial eta demokratikoa bultzatzeko; baita kudeaketa publikoaren eraginkortasuna eta herritarren ongizatea eta bizi kalitatea bermatzeko ere.

Herritarrok egunerokoan kezka, behar eta amets ugari ditugu, eta guzti horiek asetzea da lehentasuna. Premiazko alorretatik hasi, hau da, pobrezia, politika sozialak, enplegua, zerbitzu publikoak eta etxebizitza, eta poliki-poliki, gizarte eredu berri horretan aurrera egin, pauso txiki eta irmoekin. Herria eraiki, hezi eta azkenik izena emateko. Hori da gure lehentasuna, orainaldiko arazoei erantzutea, irtenbidea ematea eta etorkizun oparoa eraikitzea. Gertatzen da guk benetan sinesten dugula etorkizun oparo hori Euskal Herria libre eta independente bat eraikitzetik pasatzen dela.

Gure etorkizuneko egitura juridikoa erabakitzea ez da une honetako lehentasuna Nafarroako herritarron gehiengoarentzat, aitzitik, horrek ez du esan nahi erabakitzeko eskubidea irmoki aldarrikatzeko garaia ez denik. Gizarte berri bat eraikitzea badugu helburu, irekia, aurrerakoia, askea, solidarioa eta modernoa izango dena, oinarrizko irizpide batzuk gure egin beharko ditugu guztiok, elkarbizitza eta errespetuaren ikuspuntutik. Eta funts demokratiko horietako bat da zalantzarik gabe, erabakitzeko eskubidea. Eusko Alkartasunak bere sorreratik defendatu du erabakitzeko eskubidea oinarrizko printzipio eta ariketa demokratikoa dela. Erabakitzea demokrazia da, eta ez dago demokrazia posiblerik herriari libreki erabakitzen utzi eta bere borondatea mugarik gabe errespetatu eta onartzen ez bada.

Nafarroan martxan den aldaketaren ezaugarri nagusia aniztasuna eta adostasuna dira. Ideia politiko eta pentsamendu anitzek bat egin dugu Nafarroako herritarrok gure etorkizunari eragiten dioten arlo guztietan erabakitzeko eskubidea dugula aitortzeko eta aldarrikatzeko. Gizarteko espazio anitzen artean konfiantzak sortu, elkarguneak bultzatu eta zubiak eraiki dira eta gehiengoa ados dator erabakitzeko eskubidea aldarrikapen abertzalea baino gehiago aldarri demokratikoa dela aitortzerakoan. Izan ere, erabakitzeko eskubidearen defentsa demokraziaren aldeko jarrera eta konpromiso irmoa da. Eta demokrazia bai, lehentasuna da.

Nafarroako gehiengo politiko berriak argi dugu: eskubidearen aitortzaren ondotik etorriko dira erabakia gauzatzeko urratsak. Eta gehiengo berriak irekitzetik, burujabetzarantz pauso bateratu eta adostuak. Ez dugu independentzia eguneroko jardun bilakatuko baina arduraz jokatuko dugu. Ez dugu ukatuko, ez ahaztuko, independentistak garela eta unean uneko lehentasunez harago, erabakitzea eskubidea dela, herri eta herritar ororen eskubidea.

Gure etorkizuna erabakitzen hasi gara nafarrok maiatzaren 24ko hauteskundeekin, gehiengo berriak eraikitzen ari gara eta guztion artean hartu beharreko erabakiak bata bestearen atzetik etorriko dira: ekonomian, politika publiko eta sozialetan, kulturan, hizkuntza politiketan, etxebizitza, gazteria, kontsumo eta garapen arloetan… Eta inoiz, nafarroa burujabe eta heldu bat izatera iristen garenean, dena delako formularekin, erabakiko dugu zazpiak bat egin nahi ote dugun. Erabakiko dugu askatasunez, lasaitasunez eta legitimitate osoz nolako etorkizuna nahi dugun, gure etxeari zein forma eta kolore eman nahi diogun, zein egituraketa den onuragarri, erakargarri eta errentagarriena nafar herritarrontzat.

Aldaketak, normalizazioa ekarri beharko du Nafarroara. Normalizazioa gure bizitzako alor ugaritara, asko izan baitira orain bitartean eta 30 urtez eskuinak harrotu dituen hautsak, mamuak eta hesiak. Euskarak eta euskal kulturak normalizaziorantz egin beharko dute, bakegintzan, bizikidetzan eta gatazka politikoan normalizazioa lortu beharko dugu, eta erabakitzeko eskubidearen eztabaida normalizatzeko ere lan egin beharko dugu. Horretarako diskurtsoa eraberritu, tabuak, beldurrak, ezjakintasunak eta zalantzak apurtu eta eztabaidara sentsibilitate politiko guztietako herritarrak erakartzea izango da datozen urteotako erronka.

Bitartean, igande honetan, EH Bildu osatzen dugu herritarrak Gure Esku Dago plataformak Iruñeko kaleetan eta zezen plazan antolatu dituen ekimenetan izango gara, ilusioz beterik, martxan den aldaketa albiste ona, paregabea, delako. Lortzen ari garen gehiengo berri, anitz eta zabal honetatik etorriko delako Nafarroa berria, eta horrekin, erabakitzeko eskubidearen aitortza. Gero gerokoak.

MIREN ARANOA ETA MAIORGA RAMIREZ

EAk irmoki sinisten du erabakitzeko eskubidea plano zibiletik ere osatu behar dela, horregatik, berriro ere, bere babes osoa eman nahi dio Gure Esku Dagoren jarduera eta igandeko ekimenari. Gu estadio eta plazetan izango gara, eta zu, bazatoz? Iganderako sarrerak erosi nahi badituzu, sakatu hemen.