Azaroaren 28 eta 29an Arrasaten egitekoa zen Nazio Biltzarra abenduaren 12 eta 13ra atzeratu dugu, Hauteskunde Orokorrekin bat egiten zuelako. Nazio Batzarrak, atzo Gasteizen bilduta data aldaketa onartu zuen. Aldiz ez da kokalekua aldatu. Konklabea Arrasateko parke teknologikoko Garaia eraikinean izango da.

XV. Ohiko Nazio Biltzarrak, ohi bezala, txosten politikoaren proposamena du, alderdiaren hurrengo kongresura arteko norabidea zehazten duena, eta estatutuetako ponentziaren beste proposamen bat, barnekoa hau, erakundearen kudeaketara bideratua. Prozesua amaituta, eta beraz ponentzien proiektuei zuzenketak aurkezteko epea Euskal Herri osoko tokiko erakundeen bitartez, afiliazioak orotara 185 zuzenketa partzial aurkeztu ditu. Dokumentuei ez zaie osoko zuzenketarik aurkeztu. Bi ponentzia-proposamen horiek irmoak izan daitezen, 116 konpromisariok bozkatu eta onartu beharko dituzte hain zuzen ere abenduaren 12ko eta 13ko kongresuan.

Ponentzia politikoaren proiektuak alderdi estrategia bat planteatzen du Euskal Herri bateratu, burujabe eta independente baterantz aurrera egiteko, bide baketsu, demokratiko eta instituzionalen bitartez Euskal Errepublika gisa eratua. Euskal Herriaren autodeterminazio eta erabakitzeko eskubidea defendatzen du, foru subiranotasuna eta herritarren parte-hartzea zilegitasunaren oinarri gisa aldarrikatuz, baita zazpi lurralde historikoak barnebilduko dituen eraikuntza nazionala ere. Euskal Herria Bildu indartzearen aldeko apustua egiten du, ezkertiarrek eta indar soberanistek bat egiteko gune anitz gisa, Eusko Alkartasunaren nortasun sozialdemokrata, instituzionala eta independentista babestuz. Arlo ekonomiko eta sozialean, ongizate estatuan sakontzea, fiskalitate progresibo eta birbanatzailea bultzatzea, zerbitzu publikoak indartzea eta etxebizitza, enplegu, pentsio, osasun eta hezkuntza gaietan eskubide eraginkorrak bermatzea proposatu du. Era berean, trantsizio ekosoziala, feminismoa, genero berdintasuna, LGTBIQ+ eskubideak eta zaintza sistema publiko bat sustatzen ditu. Lurralde arloan, subsidiariotasunean, lurraldeen autonomian eta Hegoalde eta Iparraldearen arteko lankidetza instituzionalean oinarritutako antolaketa deszentralizatua defendatzen du. Euskarari nazio-nortasuna egituratzeko eginkizuna ematen dio, eta baliabide gehiago eskatzen ditu euskararen normalizaziorako eta presentzia teknologikorako. Demokrazia komunitario baterantz jotzea proposatzen du ere, herri kontsulta gehiagorekin, herritarren asanbladekin, aurrekontu parte-hartzaileekin eta ordezkari publikoak kontrolatzeko mekanismoekin. Bizikidetza politikari dagokionez, indarkeria ororen arbuioa, biktima guztien erreparazioa eta birgizarteratzera eta giza eskubideetara bideratutako espetxe politika berretsi ditu. Azkenik, Herrien Europa baten alde egiten du, aliantza subiranista aurrerakoiak eta justizia sozialaren defentsa ultraeskuinaren eta autoritarismoaren aurrean, independentzia nazionala eraldaketa sozialarekin eta elkartasunarekin lotuz.

40 urte bete ditugu gaur, irailak 4, Euskal Herriaren nazio eraikuntzan buru-belarri lanean. Lau hamarkada igaro dira jada Carlos Garaikoetxea Urrizak 1986an EAJren zatiketaren ondoren alderdia sortu zuenetik, eta independentismo sozialdemokrataren erreferentziazko alderdia izaten jarraitzen dugu gaur egun.

40 urte emankor hauetan, beti defendatu izan dugu autodeterminazio eskubidea bide demokratikoetan oinarrituta. Zentzu horretan, bakegintzan eta normalizazio politikoan funtsezko eragile soziopolitikoetako bat izan gara. Erabakitzeko eskubiderako bilakaeran eragina izan dugu. Artikulazio politiko instituzionala bultzatu genuen, EAEko eta Nafarroako alderdi politiko ezberdinen arteko koalizio gobernuetan parte hartuz. Aitzindaria eta erreferentea izan gara justizia sozialaren arau-artikulazioan. Lizarra-Garazi akordioa bultzatu eta Ibarretxe Plana sustatu genuen. Egun EH Bildu denaren sustraia hazi genuen Sortu, Aralar eta Alternatibarekin batera. Ipar Euskal Herriko EH Bairen eraikuntzan parte hartu genuen. Berdintasun politikak eta zeharkako ikuspegi feminista sartu genituen aspaldi alderdiaren nortasun ikur gisa. Euskal kultura sustatu dugu beti, eta euskara ardatz duen hizkuntza politika propioa. Gure erreferentea Europako balio demokratikoak izan dira beti.

“Hemen jarraitzen dugu eta egunero jarraituko dugu nazio eraikuntzaren alde lanean, konplexurik gabeko independentistak gisa, nahiz eta hainbat frontetatik hainbat aldiz gu lurperatzen saiatu diren”, nabarmendu du Eba Blanco de Angulo gure idazkari nagusiak. “Agerikoa da gauzak asko aldatu direla lau hamarkadatan, baina gure printzipioek bere horretan jarraitzen dute. Batez ere, ahalik eta tresnarik eraginkorrena izatea gure nazioa estatu espainiar eta estatu frantziarretik independentea den estatu bat izatea lortzeko. Justizia soziala nagusi duen estatua, alegia”, gehitu du. Alderdiko buruzagiaren arabera, alderdia XXI. mendera eguneratzea da erronka, egungo gizartearen beharrei mesede egiteko, bai orain, bai etorkizunean. “Oso une txarrak pasatu ditugu gure zatiketa propioarekin eta barne gerrekin odolusten. Ez dugu gure erabaki guztietan asmatu. Hala ere, horren guztiaren gainetik, azken 40 urteotako gure herriaren politikan, aktiboki parte hartu dugu mugarri historiko gehienetan, azken lau hamarkada hauetan alderdian dena eman duten milaka kide militanteen adibidea eta bidea jarraituz. Euskal Herria ez litzateke gaur den bezalakoa izango Eusko Alkartasunaren ekarpenik gabe eta oso harro gaude. Hala ere, ez dugu iraganetik bizi nahi. Gure bokazioa herriari ekarpenak egiten jarraitzea da, hain zuzen ere”.

Blancok ez du alderdiaren buru izaten jarraituko, eta hurrengo nazio biltzarra azaroaren 28 eta 29ko asteburuan Arrasaten izango dela gogorarazi du. “Alderdiaren etorkizuna eta ondare politikoa, zuzendaritza berriak hurrengo lau urteetan egingo duen kudeaketaren araberakoa izango da”.

“Eusko Alkartasunako idazkari nagusi bezala, alderdiko kide guztien izenean, gure doluminak adierazi Lehendakariaren familiari eta hurbilekoei. Bere heriotzaren aurrean eta alderdi honentzat suposatzen duen galera izugarriaren aurrean, Eusko Alkartasunari eta Euskal Herriari eman dion guztiagatik gure esker on pertsonal eta politikoa baino ezin diogu erakutsi une latz hauetan. Ekarpen historikoa berarena, inork ukatu ezin duena, eta hein handi batean garena izatea eragin diguna. Lehendakaria estatu-politikaria izan da. Nazioa, herria, eta herritarren beharrak beste edozein interesen aurretik eta edozein esanahi politikoren gainetik beti lehenetsi duen herri gizona”, adierazi du Eba Blanco de Angulo idazkari nagusiak.

Biltzarrak, ohi bezala, ponentzia politikoa eta estatutarioa izango ditu, eta egungo Nazio Zuzendaritzaren berritzea ekarriko du. Izan ere, Eba Blanco de Angulo idazkari nagusiak, urtarrilean iragarri zuen ez duela Eusko Alkartasunako buru izaten jarraituko.

Arabako Probintzia Auzitegiko 1. sekzioak auto bat igorri du Maiorga Ramirezen alegazioa ezesteko (Gasteizko lehen instantziako 7. epaitegiaren aurreko autoari, non primarioen eskaera artxibatzen zen) eta, beraz, arrazoia eman dio Eusko Alkartasunari. Alderdiak ez du hauteskunde primarioetarako deialdirik egin beharko, bide arruntetik ezin baita inolako errekurtsorik aurkeztu. Beraz, Eba Blanco de Angulo idazkari nagusia buru duen Eusko Alkartasunako zuzendaritzak, barne demokrazia eta legea betez jardun du.

Probintzia-auzitegiko hiru epailek emandako autoaren oinarri juridikoak ahobatezkoak eta erabat irmoak dira, argitzen baitute 2022ko otsaileko eta azaroko ohiko eta ezohiko kongresuetan –horiek ere berme demokratiko guztiekin egin ziren, epai irmo banatan jasotzen den bezala, non ez dagoen primariorik– alderdiaren estatutuak onartuz, nazio zuzendaritzak zorrotz bete duela legezkotasuna. Auzitegiak gaineratzen du: “ezin dugu bat egin apelatzaileak erabiltzen dituen argudioekin, ez epaian agindutakoa ez betetzeari, ez eta ustez eragin omen zaizkion kalteak ordaintzeko eskatzen duen ordezko kalte-ordainari dagokionez ere, kalte horiek ere ez ditugu inondik inora ikusten”. Eta ondorio hau ateratzen du: “epaian xedatutakoa bete da, eta, beraz, bete-betean bete da betearazlearen eskaera”.

Eba Blanco de Angulo idazkari nagusiak prentsaurrekoan eman du autoaren balorazioa egiteko. “Sei urte baino gehiago daramatzagu Maiorga Ramirezen sektorearen salaketa zibil eta penalei, erasoei, jazarpenari eta irain publiko eta pribatuei aurre egiten. Delitu oso larriak leporatu dizkigute eta behin eta berriz, epaitegiek arrazoia eman digute. Azken auto honekin, justiziak behin betiko berresten du urte hauetan guztietan, beti bete dugula alderdiaren barne demokrazia eta legea”. Agintariak ardurak haratago zabaldu ditu. “Denbora honetan, hedabide batzuek, Eusko Alkartasuna eta EH Bildu higatzeko asmoz, Ramirezen sektorearen alde egin dute, kazetaritzaren arau deontologikorik funtsezkoena bete gabe, hau da, gertakarien beste bertsioa eskatu gabe”.

Blancoren ustez, auzia ez zen inoiz epaitegietara eraman behar. “Afiliatu guztien eskubideak bermatzen dituzten barne organoak ditugu, baina botoa emanez irabazi ezin izan duena epaitegietan irabazten saiatu da Ramirez denbora tarte oso honetan”. Azaldu duenez, “Eusko Alkartasunari eta bere oinarri soziala osatzen dugun pertsona askori eragin dioten kaltea eta paralisia izugarria eta zenbatezina da. Sei urte baino gehiago eman ditugu energia eta baliabideak alderdia eta afiliatu guztien eskubideak defendatzeko. Ramirezen sektorea inoiz hasi behar ez zuen auzi judizialetan denbora galarazteaz arduratu da, horrela alderdiari ekintza politikoan aritzea galaraziz”. Eta jarraian galdetu du: “Epaitegiek gauza guztietan arrazoia eman digutenez, Maiorga Ramirezen sektoreko norbaitek barkamena eskatuko du? Ramirezen alde egin zuten hedabideek, hanka sartu zutela aitortuko dute?”.

Gainera, idazkari nagusiak iragarri du ez duela karguan jarraituko aurten egin behar den ohiko kongresutik aurrera. “Pozik noa jakitearekin akatsak egin ditugun arren, funtsean, gauzak ondo egin ditugula, eta alderdia zama askotatik libre uzten dugula, baita alde judizialetatik ere. Eusko Alkartasuna momentu gozoan dago eta pozten naiz etorkizuneko zuzendaritzak horretaz baliatu ahal izateaz gure altxorrik handienari, gure afiliazio eta printzipioei, etekin handiena ateratzeko”. Ondorengotzari dagokionez, “zuzentzen dudan nazio zuzendaritzaren azken erantzukizuna oinordetza lasaia erraztea dela, Eusko Alkartasunaren balore politiko eta humanoen garapena bermatuko duena. Izan ere, Alkartasuna elkartasuna da, eta balio horiekiko guztiekiko leialtasuna ere izan behar du”. itxi du Blancok.

Eba Blanco de Angulo idazkari nagusiak EAErako eta Nafarroarako estatus politiko berri bat “lehenbailehen” adosteko beharra azpimarratu du. Alderdia sortu zela 39 urte gaur bete direla eta, 1986ko irailaren 4an hain zuzen ere, alderdiko agintari gorenak beste behin ohartarazi du Euskal Herriarentzat mehatxu atzerakoia dela ultraeskuinaren agenda politikoa ezartzea. “Madrilgo gobernuak Estatua plurinazionala dela eta, beraz, nazio bat garela politikoki onartzea ultraeskuinaren aurkako euste-hormarik eraginkorrena da. Hauteskundeetako emaitzek erakusten duten bezala, hemen ultraeskuinaren pozoia ez da hainbeste sartzen. Komunitate gisa kohesionatuago egotea eragiten duten beste balio batzuk ditugulako gertatzen da hori, baina kontuz, aurrera egin behar dugu, denbora gure kontra baitoa”.

Blancok onartu du PSOEren azken ustelkeria kasuak beste oztopo bat direla esparru politiko berri baterako bide korapilatsuan, “baina Kataluniak frogatu zuen aldebakarreko bidea ez zela bideragarria” eta, beraz, Pedro Sanchezen alderdiarekin negoziatzea baino ez dagoela. “Berez, La Moncloatik lortu gabe dauden transferentziak jasotzea, hala nola, gizarte segurantza, langabeziagatiko prestazioa, eta aireportuen kudeaketa ondo dago, Estatuak 46 urte baitaramatza Gernikako Estatutua urratzen. Kontua da oso berandu eta gaizki iristen dela. Espainiako Estatua nabarmen porrot egin duen egituraketa politikoa da, eta ez ditu inondik inora euskal herritar gehienon espektatiba politiko eta sozialak betetzen”, azaldu du. “Hala, herri honetako indar demokratiko guztiei dei egiten diegu 2026ra arte geratzen diren lau hilabete hauetan, estatus berri baterantz aurrera egitea ahalbidetuko digun minimoen akordio bat bila dezagun”.

Euskal nazionalismoak XXI. mendean izan duen indarrari buruz, Blancok mezu argia zabaldu du: “guretzat abertzale izatea ez da ideal erromantiko bat. Abertzale gara bidegabekeria politiko eta sozialak abolitzeko. Euskal nazionalismoaren kasuan, 2025ean, abertzaletasuna eta demokrazia eta giza eskubideen errespetua gauza bera dira, eta ez dugu ulertzen batzuek gauza bat besteari baino lehentasun handiagoa ematea. Gu beti egongo gara historiaren alde zuzenean, adibidez atzo Bilboko kaleetan gertatu zen bezala, La Vuelta pasatzerakoan Palestinako herriaren genozidioa munduaren aurrean ozen salatuz”.

Memoria demokratikoari buruz, zera esan du: “Lauaxeta fusilatu zuen ideologia Txiki eta Otaegi fusilatu zituen bera da. Gaur egun nazio gisa ditugun eskubideak ukatzen jarraitzen duen ideologia bera. Are gehiago, batzuen eta besteen arteko konparazioak egiten dituztenek, ederki dakite ideologia hori indar handia hartzen ari dela. Abertzaleen artean, gaiaren erroan adostasuna egon beharko litzateke gure historiaren puntu honetan”, adierazi du idazkari nagusiak.

Era berean, herritarren segurtasuna ikuspegi demokratiko orokor batetik hartu du hizpide Blancok. “Arduragabekeria ikaragarria da delinkuentzia eta immigrazioa lotzea, ultraeskuinaren marko maltzur eta piromanoan erortzea baitakar. Hala ere, horrek ez du esan nahi herritarren segurtasunaren eztabaida baztertu behar denik, polizia-eredua barne, argi baitago herritarren zerbitzura dagoen gertuko polizia batetik desbideratuta dagoela”.

EAtik, beste behin, dei egiten dugu zaharkituta utzi duten euskararen legea gainditzeko eta beste hizkuntza lege bat eraikitzeko, euskaldun giza ditugun eskubideak errespeta daitezen. Bestaldetik, Espainiako Gorenak bide eman dio Nafarroako PAIk dakarren eskaerari: irakasleen kidego paralelo bat sortzea ingelesaren derrigorrezko eskakizunarekin. “Hau da, Europako beste inon gertatzen ez dena Nafarroan gertatuko da, Nafarroa izango baita, irakasle-jeneralista hizkuntz atzerritar bat jakitea ezinbesteko baldintza ezartzen duen lurralde bakarra”, salatu du Asenjok. Gogora dezagun PAI programa UPNk sortu zuela helburu argi batekin: euskarazko irakaskuntzaren zabalpena moztea.

Egoera honen aurrean, EAtik bat egiten dugu larunbat honetan, hilak 19, UEMAk deitu duen udaletxeen aurreko elkarretaratzeekin, eguerdiko 12etan. Era berean, bat egiten dugu ere EHE mugimenduak “Lehentasunez euskaraz orain!” lemapean igande honetarako, hilak 20, goizeko 11tan, Baionan, Maulen eta Donapaleun deitu duen elkarretaratzeekin.

Europako Aliantza Libreko (EFA-ALE) kide izateko hautagaitza aurkeztuko dugu aste honetan, maiatzaren 8tik 10era, Bretainiako Naoned (Nantes) hirian egingo den Batzar Nagusian.

Hortaz, seguruenik alderdiak koalizioaren zuzendaritza edo “Bureau”-aren parte izaten jarraituko du; 1999an osatu zen eta gaur egun Europako Parlamentuan herrien autodeterminazio eskubidea, giza eskubideak, eskubide zibil eta politikoak, eta kultura eta hizkuntza aniztasuna defendatzen dituzten 40 alderdi erregionalista, autonomista eta nazionalista ordezkatzen ditu.

Era berean, Lorena Lopez de Lacalle Arizti, gure Nazioarteko Politikako idazkaria, EFAko presidente berrautatzeko aukeraz mintzatu da. Asanbladarako aukeratutako leloaren harira, “Hitz egitea existitzea da”, López de Lacallek azpimarratu du EFAren izaeran tokiko ekintza dagoela nazionalitate bakoitzetik, baina ikuspegi global europeista ezinbestekoa ahaztu gabe. “Berriro aurkeztuko naiz kargura, uste sendoa dudalako beste Europa askoz ere justuago bat posible dela. EFAn gauden nazioen ezaugarriak direla eta, ziur naiz aldaketa irudikatzen dugun espaziotik soilik etor daitekeela, eta ez estatu handietatik. Hala ere, ez dugu soilik gutaz hitz egingo, Ukraina, Palestina eta Kurdistan bezalako lekuetan gertatzen denaz ere arduratu behar dugu”.

Aitor Llano Lana, 50 urtekoa, jarri du herrialdeko koordinatzaile karguan. Zuzenbidean lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean, eta aseguruen munduan garatu du bere bizitza profesionala. Bilbon jaioa, Balmasedako bizilaguna eta zinegotzi ohia bada ere, gaur egun Sopuertako Udaleko zinegotzia da eta Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkidea EH Bilduren aldetik.

Llanok Rakel Goñi Lacarren lekua hartuko du, beste ardura batzuk izatera pasa baita, hala nola, Bizkaiko Batzar Nagusietako mahaiko kide izatea eta alderdiak bere agintaldian herrialdearen buruan egindako lana eskertu dio.

Aitor Llano Lana (Iturria: EHB)

Bestalde, Mikel Oraá Diaz de Heredia kazetariarekin bete du batzarrak komunikazio idazkaritzaren hutsunea. 49 urteko gasteiztarra, EHUn Komunikazio Zientzietan lizentziatua, EITB taldean, Onda Cero irratian eta Cadena Ser irratian lan egin du. Komunikazio-bulego korporatiboak ere zuzendu ditu. Gasteizko EH Bilduren udal taldeko komunikazio arduraduna izan da, eta Arabako koalizioko koordinatzailea. Izendapena egin arte, alderdiaren komunikazio saileko langilea bazen.

Mikel Oraá Díaz de Heredia

Estatus politiko berri baterako bidea sozialdemokraziatik jorratzea aldarrikatu du gure Harreman Instituzionaletako idazkari Iker Ruiz de Egino Begoñak, Alkartasuna Fundazioaren Itsas Gudari egunean. “Oro har euskal gizartea aurrerakoia da baina kontserbadorea aldi berean. Gehiengook muturreko ideologietatik urruti kokatzen gara, hortaz, sozialdemokrazia izan beharko luke estatus berriaren oinarria”, azaldu du.

Estatus politiko berri baten beharra politikaren “lehen lerrora” eramatea eskatu du Ruiz de Eginok. “Aste osoa daramagu fiskalitateaz eta AHTak nondik pasa behar duen eztabaidatzen. Zentzugabekeria da. Eztabaidak askoz ere onuragarriagoak izango lirateke herritarrentzat, herri ikuspegi batetik egingo bagenitu eta ez lurralde interesetatik. Herri txiki bat gara, baina komunitate handi bat”. Ildo horretatik eskatu du EAEko legealdi honetako helburua estatus berria onartzea izatea. “Batzuk abertzale harroak gara, eta Erabakitzeko Eskubidearen aldeko gehiengo politikoa dago, baina guztiok gure bizi-kalitatea hobetu nahi dugu. Gernikako Estatutuak jada ez du balio herri bezala aurrean ditugun erronkei aurre egiteko”, gehitu du bozeramaileak.

Bermeon egin ditu adierazpenak, Alkartasuna Fundazioak antolatutako Itsas Gudari Egunean. Estatus politikoa eta erabakitzeko eskubidea izan dira, hain zuzen, eguneko gai nagusia. Hauen inguruan aritu dira ‘Demokrazia. Erabakia. Subiranotasuna’ solasaldian. Autodeterminazioa eta independentziarako bidean Euskal Herriak dituen erronka eta aukerei heldu die ekitaldiak. Estatutu berriaren proposamena, Europar Batasunean argitasun esparru baten beharra eta negoziazio politikoari buruz hitz egin da, besteak beste.

Gasteizen legebiltzarkide eta EH Bilduko Politika Instituzionaleko arduraduna, Unai Urruzuno Urrestik, prozesuan aurrera egiteko leihoa identifikatu du. “Madrilen beste gobernu bat dago, ez dut kalifikatuko baina beste bat da, eta Euskal Herritik abiatuta aukera berria landu behar dugu”.

Idurre Bideguren Gabantxo, koalizio independentistaren senataria eta Bermeoko alkate ohia, solasaldian aritu da ere. Estatuko erakundeetan subiranotasunaren alde egiten den lanari buruz hitz egin du. “Herri bezala guregan eragina duten gaiei buruz hitz egiten den eremuetan dauden negoziazioetan parte hartzearen garrantzia erakusten ari gara”. Esan duenez, “Estatuaren egoera eta unea batetik, eta hauteskundeetako emaitzek bestetik, gure kabuz erabakitzeko ireki duten zirrikitua aprobetxatu behar dugu”.

Gizarte eragileen hitzak ere entzuteko aukera egon da. Gure Eskuko ordezkari Irantzu Perello Lafuenteren hitzetan “gure helburua herria ez lokartzea da. Guztiok batera bultza eginez, gure herria aske izatea lortu dezakegu, ez dugu zergatik Konstituzioaren menpe egon behar”.

Zelai Nikolas Ezkurdia legelariak, bere aldetik, erabakitzeko eskubidea Europako legerian kokatu du. Hain zuzen ere bermeen araubide europarra defendatu du auziaren balizko irtenbide bezala. “Tresna aproposa izan daiteke hain oinarrizkoa den erabakitzeko eskubidea lortzeko bidean aurrera egiteko”.