Zaintza behar duten beste pertsona batzuez arduratzeak, zuzenean edo zeharka eragiten digu biztanleriaren zati handi bati. Gainera, lehenago edo beranduago, ia herritar guztiok beharko dugun zerbitzua da. Hala ere, pribatizazioa eta prekarietatea zainketen kalitatea arriskuan jartzen duen mehatxu bikoitza da. Beraz, gaur egun, zaintza sistema publikoa eraikitzen, edo suntsitzen ari gara?

Alkartasuna eta Coppieters fundazioetatik urtarrilaren 24an, larunbata, Bilboko EHUko Bizkaia Aretoko Baroja auditorioan antolatutako Zaintzen Zain- Who Cares jardunaldiak funtsezko galdera horri erantzuten saiatuko gara. Horretarako, doako jarduera bat programatu dugu, aldibereko itzulpenarekin, eta gaian interesa duen edonorentzat irekia. Europako adituak eta Euskal Herriko eragile sozial eta laboralak, beren ikuspuntuak justizia sozialeko politiketatik jorratuko dituzte, pertsonak zainketen erdigunean jarriz, eta beti ere ikuspegi feminista batetik.

Zaintzen Zain-Who Caresen programa 10:00etatik 13:30era garatuko da, eta honako hauek parte hartuko dute: Kathleen Lynch doktorea, Irlandako Gobernuko Giza Eskubideetarako eta Berdintasunerako komisarioa; Nena Georgantzi, Galwayko (Irlanda) Unibertsitateko doktorea; Tine Rostgaard, Danimarkako Roskilde Unibertsitateko Gizarte eta Enpresa Zientzien Saileko irakaslea, eta Dana-Carmen Bachman, Europako Batzordeko Eskubide Sozialen eta Inklusioaren Unitateko burua. Halaber, Euskal Herritik, Ane Izagirre soziologia eta gizarte langintzako ikertzailea, eta Parte Hartuz ikerketa taldeko kidea izango da bertan, Denon Bizitzak Erdigunean plataformako, Maitelan herritarren kooperatibako, Arrasateko Udaleko eta ZainSareko ordezkariekin batera.

XXI. mendeak oso bestelako etorkizuna izan beharko luke: diplomazia, elkarrizketa eta elkarrekiko errespetua, herri guztien arteko elkarbizitza baketsuaren berme gisa. Hala ere, beste behin ere, potentzia handiek alde batetik potentzial ekonomiko handia duten lurraldeen gainean dituzten interes ekonomikoek eta, bestetik, migrazio-tentsioak, eta askotariko eragin ideologikoak baretzeko komenientzia geopolitikoak, beste herri bat, Saharahuia, berriz ere isilarazi eta giltzapetzera daramate, Estatu subirano gisa existitzeko eskubidea ukatuz.

Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren azken erabakiak zuzenean egiten du talka bere Batzar Orokorrak berak onartutako ebazpenetatik eratorritako ibilbide eta jurisprudentzia guztiarekin. Halaber, ez da harritzekoa jakitea bost kide iraunkorretatik hiruk (Frantzia, Ingalaterra eta Estatu Batuak) onartu egin zutela Espainiako gobernuak 2022an hartutako erabaki zentzugabea, Marokok aldebakarrez proposatutako Sahararako autonomia-planaren alde eginez, Saharahui herriaren ordezkari legitimoa den Fronte Polisarioari kontsultatu gabe. Plan hau, sortu den moduagatik hilda jaio da, eta mamia, Marokok Saharahui herriari ezarritako basailutza instituzionalizatuaren proposamena besterik ez baita.

Auzia ezin da ondo amaitu, ez baitaki abandonatu eta basamortuan aparkatu herri oso baten errealitatea zein den. Ez ditu aintzat hartzen nazioarteko zuzenbidea errespetatzea eskatzeagatik preso dauden gizon eta emakume guztiak, eta begiak ixten ditu torturatuen, desagertutako pertsonen eta hildakoen kopuruaren aurrean.

Honelako erabakiek herri oso baten itxaropena txikitzen dute, baina, bereziki, Saharako belaunaldi gazteena. Bereziki gazteak, ezin ditugu beren kasa utzi.

Inoiz ez da berandu hausnartzeko.

NBEko Batzar Nagusiak, Afrikako Batasunak, Europar Batasunak eta gure nazioetako gizarte zibilak ezin dute beste alde batera begiratu. Batasuna, ekintza eta itxaropena, baldin eta oraindik uste badugu politika gutxi batzuen interesetatik harago doala.

Sahara Hurra!

Lorena Lopez de Lacalle Arizti

Nazioarteko Politikako idazkaria

EAtik, beste behin, dei egiten dugu zaharkituta utzi duten euskararen legea gainditzeko eta beste hizkuntza lege bat eraikitzeko, euskaldun giza ditugun eskubideak errespeta daitezen. Bestaldetik, Espainiako Gorenak bide eman dio Nafarroako PAIk dakarren eskaerari: irakasleen kidego paralelo bat sortzea ingelesaren derrigorrezko eskakizunarekin. “Hau da, Europako beste inon gertatzen ez dena Nafarroan gertatuko da, Nafarroa izango baita, irakasle-jeneralista hizkuntz atzerritar bat jakitea ezinbesteko baldintza ezartzen duen lurralde bakarra”, salatu du Asenjok. Gogora dezagun PAI programa UPNk sortu zuela helburu argi batekin: euskarazko irakaskuntzaren zabalpena moztea.

Egoera honen aurrean, EAtik bat egiten dugu larunbat honetan, hilak 19, UEMAk deitu duen udaletxeen aurreko elkarretaratzeekin, eguerdiko 12etan. Era berean, bat egiten dugu ere EHE mugimenduak “Lehentasunez euskaraz orain!” lemapean igande honetarako, hilak 20, goizeko 11tan, Baionan, Maulen eta Donapaleun deitu duen elkarretaratzeekin.

Siriako herrietako emakumeak izan dira, hain zuzen, azkeneko 13 urteetan zehar gehien sufritu dutenak; gerra, migrazioa, ISIS taldearen okupazioa eta indarkeria… Sufrimendua mantentzen da oraindik ere Idlib, Afrin edo Serakani bezalako guneetan, Turkiak babestutako talde armatuek eginiko bahiketa eta hilketekin.

Sufrimendua nagusi izan da urte hauetan, baina baita borroka eta antolakuntza ere, besteak beste Siriako Emakumeen Kontseiluaren sorrerarekin. Siriako iparraldean eta ekialdean borrokan diharduten emakumeek antolatu egin dira bizitzako hainbat eremutan, aurrerapauso nabariak lortuz. Gizarte subirano baten eraikuntzarako Kurduek aurrera eramandako proiektuan paper zentrala izan dute.

Garai berri bat ireki da orain Sirian eta ezinbestekoa izango da emakumeen borondatea onartzea, bidezko ordezkaritza bermatuz. Herrialde demokratiko, justu eta seguru bat eraikitzeko beharrezkoa da emakumeen eta talde erlijioso, kultural eta etnikoen arteko batasuna eta berdintasunezko partehartzea.

(Siria demokratiko baten eraikuntzaren alde Siriako Emakumeen Kontseiluak kaleratutako adierazpenaren zatia)

Alderdi demokratak, hemen zentro liberala izango litzatekeenak, politika kontserbadoreagoetara jo du, eta biraketek bidesaria kobratu dute. Adibide bezala, Kamala Harris hautagaiak, aspalditik fracking-aren aurkako kritikak egin zituenak, azkenekoetan hain arriskutsua den teknika horren aldeko kanpaina egin du. Jendeak, originalaren eta kopiaren artean, lehenengoa erosten du azkenean. Bestalde, Bidenek bere presidenteordearen hautagaitza estali du. Trumpek lau urte zeramatzan kanpainan, Harrisek aldiz, hilabete gutxi. Hor aldea. Bitartean, alderdi demokrataren ezkerraldean, Bernie Sandersek senatuan duen eserlekuari eutsi dio Vermonten, baina gizon zaharra da, eta alderdi demokratak bere purgatoriotik pasatu beharko du lidergoak berritzeko. Eta berregiten saiatu beharko da datozen hauteskunde partzialei begira, bi urte barru izango baitira.

Baliteke Estatu Batuak oraindik munduko ekonomia nagusia izatea, Txina gorabehera, eta mundu mailan ia ahalguztiduna da. Nahi ala ez, mundu osoari eragingo diote Trump 2.0 administrazioak hartuko dituen erabakiek. Haren presidentetza ez da eraginkorra izango urtarrilaren 22ra arte, baina Europan ezin dugu gertatutakoaren zain jarraitu. Bai AEBetan, Txinan edo Errusian, berdin du. Ekonomian ere ez da ezustekorik izango. Isolazionismoan eta protekzionismoan oinarritutako urteak datoz. Gure produktuetara muga-zergetatik, gure esportazioak garestituko dituztenak, hain zuzen ere. Panorama txarra benetan, AEB delako gehien esportatzen dugun herrialdea, Frantzia eta Alemaniaren atzetik. Hego Euskal Herritik, 450 milioi euroko esportazioak egiten ditugu urtean. Bada zerbait.

Hala ere, tentazioak tentazio, ahaztu egin behar dira Trump eta bera bezalako gainontzeko buruzagi populista guztiak. Gure iparrorratza ezkerrean dago. Kito. Ezerk eta inork ez gaitzala despistatu eta hortik atera. Akats estrategiko oso larria litzateke esparru neoliberalean erortzea, bere agenda gizajalean. Europan blindatu eta lan egin behar dugu guztion onuran oinarritutako guztiontzako politika aurreratu propioen alde. Interes pribatuak pertsonen interesen gainetik jartzen dituzten politikak eta kasu batzuetan, kapitalaren txotxongiloak diren erakundeak, desagerraraztea.

Von der Leyen “administrazioa” ere martxan egongo da urtarriletik aurrera, eta mundu mailako zentralitatea bilatu beharko luke, Europako sortze eredua indartuz, eta bere agenda propioa ezarriz, Meloni eta Orbanena izan ezin daitekeena, noski. Migrazio-politikei dagokienez, behingoz herrialde garatuek krisian duten erantzukizuna aitortuko eta araberako erantzuna eman behar dute, eta horren arabera jokatu, kontinentera milaka pertsona iristea behar bezala kudeatzeko. Trantsizio energetikoan eta klima aldaketaren kontzientziazioan, Teresa Riberak bere lidergoa gauzatu beharko du Europak deskarbonizazio helburuak bete ditzan. Emakumeen eskubideetan azeleragailua zapaltzea, azken urteetan atzerakada nabarmena pairatu dugulako. Eta nola ez, Europako nazioarteko harremanak ahaztu gabe, abian diren gerra gatazketatik hasita. Gai horietan guztietan eta beste batzuetan, Europak AEB begiratzeari utzi beharko dio politika propioa egiteko.

AEBk Europako defentsan inbertitzeari utziko dio, ez baita Trumpen afera. NATOren aterkirik gabe, “Europaren defentsaz” hitz egiten hasiko dira. Ukrainan, mundu guztiak daki irtenbidea ez dagoela gerran, negoziazioan baizik. Europatik ezin dugu Zelensky armaz hornitzen jarraitu. Bide diplomatikora joan beharko da, eta negoziatu. Zelenskyren interesen azpitik, ziurrenik, baina Errusiak okupatutako herriek baldintza demokratikoak bermatuz erabaki ahal izateko atea zabalik utzita. Palestinako gatazka Ukrainakoa baino are zailagoa da tamalez. Europarentzat bi estatuen politika utziezina da. ALEk, The Left-ekin, konferentzia bat antolatuko dugu Abenduaren 10ean Europako parlamentuan, elkarrizketa eta negoziazioa bultzatzen jarraitzeko, genozidioa salatuko duten legelariekin.

Eta Estatuez ari garela, Estaturik gabeko nazioen unea da. Ziur aski, Europa honek ez du horretan sinesten, baina txokoa hain nahasia ikusita, federalismo pragmatiko baterantz pausoak ematera behartuta dagoela ulertu behar du. Eta azkenean, zirkunstantziek behartuko dute. Bere interes propioek.

Laburbilduz, Trumpen garaipena, albiste ona da mundu neoliberalarentzat, baina albiste txarra guretzat, besteontzat. Dena den, hori ere aukera handia da. AEBen menpekotasun historikoa behingoz astintzeko eta pertsonengan eta guztion onuran oinarritutako gizarte bat ezartzeko aukera handia, Ipar Amerikako eredu neoliberalaren antipodetan.

Lorena Lopez de Lacalle Arizti.
Nazioarteko Politika idazkaria.

Argazkia: ANF / Serkan Demirel

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du konbentzio konstituzionalaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, esan du Blancok.

Ordubetez, gogoeta eta azterketa-esparru interesgarria sortu dute Idurre Bidegurenek (senataria Madrilen), Lore Martínez Axpek (parlamentaria Gasteizen), Xebe Txoperenak (parlamentaria Nafarroan), Lorena López de Lacallek, (Nazioarteko Harremanetarako Idazkaritza), Iñaki Ostolazak (Zumaiako alkatea) eta Jokin Melidak (Gipuzkoako batzarkidea). Ondoren, publikoa sartu da eta eztabaidara.

Ekitaldia ixteko, Eba Blanco idazkaritza nagusiak hitza hartu eta efemeridea ospatu du, “harrotasunez egindako lanagatik, eta denbora honetan lurperatu nahi izan gaituzten guztien etsipenerako”, esan du, ikasturte politiko berriari hasiera emanez. “EAJk bizikleta estatiko batean gintuen, baina orain atzeraka goaz pedalekin, Osakidetzarekin, hezkuntzarekin eta Ertzaintzaren polizia-ereduarekin bezala. Eraikuntza nazionalean, Urkulluk orain txisteratik atera berri du Konstituzio Konbentzioaren ipuina, plan bat dutela emateko, baina guztiok dakigu planteamendu hori ez dela inora joango. Guzti hau aldatzeko tresna bakarra gara eta Lehendaritzaren bila goaz”, adierazi du Blancok.

Eusko Alkartasunak 37 urte beteko ditu datorren astelehenean, irailak 4. Efemeridea ospatzeko mahai-ingurua antolatu du Gasteizko egoitzan, eta bertan alderdiaren berehalako erronkei buruz eztabaidatuko da.

Sei hizlari egongo dira honakoan. Idurre Bideguren, senataria Madrilen, Iñaki Ostolaza, Zumaiako alkatea, Lorena Lopez de Lacalle, Nazioarteko Harremanen Idazkaria, Xebe Txoperena, Nafarroako parlamentaria, Lore Martinez Axpe, Legebiltzarkidea, eta Jokin Melida, Gipuzkoan batzarkidea. Gonbidatuek solasaldia sustatzeko denbora mugatuarekin galdera zehatz batzuei erantzun beharko diete, eta hortik aurrera publikoak hitza hartzeko aukera izango du.

Ekitaldia amaitzeko, Idazkari Nagusia, Eba Blancok hartuko du hitza, eta ikasturte politiko berriari hasiera emango dio.

“Harro egotekoa da afiliazioarekin batera 37 urte bete ahal izatea eta Gasteizen ospatzea, hain zuzen ere duela ia lau hamarkada jaio ginen tokian”, aurreratu du  Blancok. “Batzuek eta besteek askotan gu lurperatzen saiatu dira, baina begira, hemen gaude beste behin ere eta jo ta ke jarraituko dugu, oraindik gauza garrantzitsuak baititugu euskal gizarteari esateko”, azaldu du. Ondoren, hauxe gehitu du agintariak: “ziklo politiko berri honetan gure proiektua oso ondo kokatuta dago hauteskundeetan EH Bilduren emaitzek erakusten duten bezala. Beraz indartsu ateratzen gara politika egitera, gainera erkidegoko hauteskundeak gertu ditugula kontutan izanda”.

Gaur, maiatzak 9, Europako Eguna ospatzen den egunean, Eusko Alkartasunak aprobetxatu du Pedro Sanchezi Europar Batasuneko presidente den bitartean helaraziko dizkion eskaera nagusien berri emateko. Elikagaien eta energiaren prezioa, genero-indarkeriaren aurkako borroka, hizkuntza gutxituen babesa eta saharar herriaren babesa izango dira, besteak beste, EAk jorratu dituen gaiak.

Eusko Alkartasunako Nazioarteko Politika idazkaria eta EFA alderdi europarraren lehendakaria den Lorena López de Lacallek Europako egungo ereduak ez dituela euskal herritarren beharrak asetzen eta gauza gehiago egin daitezkela eta egin behar direla esan du. “Beste Europa bat behar da eta horregatik ekintza argiak eta aldaketak eskatuko behar zaizkio Sánchezi”, adierazi du.

López de Lacallek azaldu du espainiar presidentziari “Estatuak iristen ez diren edo iritsi nahi ez duten gauzak” eskatuko dizkiotela; adibidez, oinarrizko produktuen edo energiaren prezioak mugatzea.

“Honekin batera mugarik gabeko osasuna eta hezkuntzarako baliabideak mobilizatzea, eta genero-indarkeriaren aurkako europar araudi berria lehenbailehen onartzea eskatuko diogu Sánchezi”, gehitu du. Gainera, “hizkuntzen osasuna gobernuen siglen mende egon ez dadin Europako herri guztien hizkuntza-aniztasuna sustatu eta babestea aldarrikatuko da”.

Nazioartean, EAk eskatuko du Europak Kosovo onartzea eta Europar Batasunan sartzea eta Saharako herriari laguntzea bere independentziaren aldeko borrokan.

Gaur, maiatzak 9, Europako Eguna ospatzen den egunean, Eusko Alkartasunak aprobetxatu du Pedro Sanchezi Europar Batasuneko presidente den bitartean helaraziko dizkion eskaera nagusien berri emateko.  Besteak beste, elikagaien eta energiaren prezioa, genero-indarkeriaren aurkako borroka, hizkuntza gutxituen babesa eta saharar herriaren babesa izango dira gai horietako batzuk.

Eusko Alkartasunako Nazioarteko Politika idazkaria eta EFA alderdi europarraren lehendakaria den Lorena López de Lacallek Europako egungo ereduak ez dituela euskal herritarren beharrak asetzen eta gauza gehiago egin daitezkela eta egin behar direla esan du. “Beste Europa bat behar da eta horregatik ekintza argiak eta aldaketak eskatuko behar zaizkio Sánchezi”, adierazi du.

López de Lacallek azaldu du espainiar presidentziari “Estatuak iristen ez diren edo iritsi nahi ez duten gauzak” eskatuko dizkiotela; adibidez, oinarrizko produktuen edo energiaren prezioak mugatzea.

“Honekin batera mugarik gabeko osasuna eta hezkuntzarako baliabideak mobilizatzea, eta genero-indarkeriaren aurkako europar araudi berria lehenbailehen onartzea eskatuko diogu Sánchezi”, gehitu du. Gainera, “hizkuntzen osasuna gobernuen siglen mende egon ez dadin Europako herri guztien hizkuntza-aniztasuna sustatu eta babestea aldarrikatuko da”.

Nazioartean, EAk eskatuko Europak Kosovo onartzea eta Europar Batasunan sartzea eta Saharako herriari laguntzea bere independentziaren aldeko borrokan.