Eba Blanco de Angulo Eusko Alkartasunako idazkari nagusiak Irailaren 21ean Laguardian Gure Nortasuna lelopean ospatutako Alkartasun Egunean, hau da, gure alderdiaren jaian, egindako adierazpenen gai nagusia estatus politiko berria izan da.

Blancok estatus politiko berriaren egutegia aurreratzeko eskatu dio zuzenean lehendakariari. “Ostegunean Politika Orokorreko Osoko Bilkuran proposatu zuen estatus politiko berriaren egutegia berandu doa. Ezin dugu 2026ko ekainean alderdien balantzekin egon. Hauteskundeak aurreratu gabe, 2027 da gure epemuga. 2027tik aurrera ezinezkoa izango da eta beste aukera leiho historiko bat galduko genuke”, ohartarazi du. 2026ko ekainerako mahai gainean egon behar du gutxieneko akordio bat alderdi demokratikoen artean, estatus politiko berri baterako. “Lehendakariak EAEko arduradun politiko nagusi gisa gidatu behar duen prozesua denez, lidergoa eskatzen diogu estatus berriaren bide-orria aurreratzeko. Bide honetan aurrera egiteko gure baldintzarik gabeko kolaborazio osoa du”.

Idazkari nagusiak euskal agendaren erdigunean kokatu du estatus berria, egungo marko politikoa atzean utzita. Gernikako Estatutuaren eskumenak erabat betetzea eskatu du, Estatuak 46 urte bete ez dituelako. “Baina, hain zuzen ere, bete gabeko 46 urte horiengatik, Gernikako Estatutuak jada ez du balio euskal herritarron eskaera sozial eta politikoak asetzeko. Herri hau asko aldatu da 1979az geroztik, eta Estatuarekiko egungo harreman ereduak, porrot egindako sistema, ez dituelako batez ere gure eguneroko arazoak konpontzen, etxebizitza duin baterako sarbide unibertsala, adibidez. Hortaz ez digu ezertarako balio. Gainera, Ayuso eta Abascalen eskuin muturrak Espainia gobernatzeko aukera errealak ditu eta gure autogobernua arriskuan dago”. Blancoren hitzetan, “Estatuak plurinazionaltasuna onartzeko unea da. Euskal Herria bezalako estaturik gabeko nazioak, Eskuin muturraren aurrean euste harresirik onena gara”.

Galder Agudo Bezi Gazte Abertzaleakeko idazkari nagusiak gazteriaren arazoetara eraman du arreta. “Euskal Herriko gazteriak arazo larriak ditugu, hala nola, etxebizitza duina eskuratzea, lan prekarietatea eta osasun mentala, eta horiek kronifikatu egin dira, gobernatzen gaituzten alderdiak ez direlako gai guri konponbideak emateko”, adierazi du bere diskurtsoan. Agudoren hitzetan, estatus politiko berri bat ezinbestekoa da, “subiranotasuna Madriletik eta Parisetik pasa behar izan gabe Bidasoaren bi aldeetan langileok lan eskubide berdinak izatea erabaki ahal izatea da. Subiranotasuna gure eguneroko bizitzaren kostura egokituko den lanbide arteko gutxieneko soldata bat hemendik ezarri ahal izatea da. Burujabetza ongizatea da, eta Espainiako eta Frantziako estatuen menpe gauden bitartean ez da modurik izango euskal herritar guztiontzat bizitza duin eta justu bat bermatzeko”.

Alkartasun Egunaren ekitaldi nagusia Arabako Errioxan pertsona erreferentzialekin egindako solasaldia izan da. Berrogei minutuz aritu dira hizketan mahastizaintza eta ardogintza sektoreaz eta olioaz, eskualdeko zerbitzu publikoen egoeraz, hezkuntza eskaintzaz eta euskararen presentziaz, kulturaz eta inguruko euskal nortasunaren ezaugarriez. Mahai-ingurua bukatuta, eskualdeko abertzaleen nortasuna eta balioak ordezkatzen dituzten bi pertsona omendu dituzte. Hain zuen ere Teodoro Martinez de Cañas, 1977ko uztailaren 25ean ikurrina lehen aldiz altxatu zuen Lezako alkatea eta Loli Sarasua Ruiz de Gallo, Lezako alkatea ere bi legegintzalditan eta B ereduaren aitzindarietako bat Laguardian. Kultur jarduera gisa, Zintzo upategira bisita gidatua ere antolatu dute. Alderdiaren egunean ohiko herri bazkaria ere izan da. Gainera, EH Bildu, ERC, Compromis, Mes per Mallorca, Mes per Menorca eta Estau Aragoneseko ordezkaritzak Laguardian izan dira.

Gasteizko Udalean legegintzaldiaren urtea bete ondoren, EH Bilduko udal taldeak herritarren interesak lehenesten jarraitzen du, bere lan politikoaren aurrean. Frogarik nabarmenena da urtarrilean sei milioi euroko aurrekontu-akordioa lortu zuela PSEren eta EAJren gobernuarekin, gizarte-babesa indartzean oinarrituta.

Hauteskundeak guk irabazi ondoren, EAJk eta PSEk guk ez gobernatzeko hitzartu zuten. Beste gehiengo batzuk batzea zilegi eta demokratikoa da. Izan ere, EH Bildutik haiekin egin genuen Marotok eta PPk udalerria ez gobernatzeko, hori eskatzen baitzuen herritarren gehiengoak. Haien interesak gure interesen aurretik jarri genituen. Bederatzi urte pasa dira eta EAJrekin eta PSErekin aurrekontuak adostu ditugu jendearen bizitza hobetzen dutelako.

Hala ere, planteamendu politiko ezberdinen arteko elkarrizketa eta ulermenerako eskua beti zabalik izatea, guztiz bateragarria da oposizioko talde nagusiari dagokion gobernuaren fiskalizazio-lanarekin. Alde horretatik, puntu beltzak izan dira PSEren eta haren bazkidearen kudeaketan.

Gasteiz Antzokiaren kasua adibide argia da. Beste bi urte galdu ditugu gobernuak egoera trabatu duelako. Antxon Belakortu EAko zinegotziak, euskara sustatzeko udal-ekipamendu publiko bat lehen aldiz proposatu zuenetik, hamasei urteko atzerapenak daramatzagu, baina, azkenean, akordio bat lortu dugu. Lazarraga Elkarteari, elkarte kudeatzaileari, egotzitako zorra gobernuaren atzerapenek eragin dute, baina agian, hobe da honelako akordio bat gauzatzea, gure hizkuntzarako erreferente publikorik gabe jarraitzea baino.

Gasteiztarrek EH Bilduko udal taldearen lanean konfiantza dutelaren uste osoarekin lan egiten dutela. Gure lehentasunak hauek dira eta aski ezagunak: eskuinaren murrizketa austeriziden aurrean babes soziala indartzea, etxebizitza eskuratzeko aukerak hobetzea, trantsizio energetikoan aurrera egitea eta tokiko ekonomia eta enplegua sustatzea. Hauteskunde ezberdinetan emaitza onak izan direnez, herritarrek ikusten dute EH Bilduko udal taldeak esaten duena egiten duela, hain zuzen ere gure lehentasuna Gasteizko herritarren interesak direlako.

Auzitegi Gorenak berretsi berri du 12 urteko kartzela zigorra, Araban EAJren bigarren burua zen Alfredo de Miguelentzat. Hala, hurrengo delituak baieztatu ditu Gorenak: influentzia-trafikoa, prebarikazioa, eroskeria, ondasun publikoen bidegabeko erabilera, agiri-faltsutasuna, legez kanpoko elkartzea eta kapitalen zuritzea. Epaiaren arabera, bai bera bai EAJren Arabako zuzendaritza osatzen zuten beste gainerako akusatuek ere beren lanpostuez eta eraginez baliatu ziren hainbat obra eta zerbitzu kontraturen bidez komisioak kobratzeko.

Eba Blanco Eusko Alkartasunako idazkari nagusiak eskatu du EAJk berehala har dezala bere erantzukizun politikoak eta azalpenak eman ditzala gizarteari. “Orain arte ustezko errudun bat zaintzen egon dira. De Miguel kartzelan sartuko da, baina gaurtik aurrera, honek alderdian eraginik ez badu, ustel bat babestuko dute”, adierazi du. Hain zuzen, 2010an kasua publiko egin zenetik, EAJk ez ditu inoiz baztertu ezta De Miguel ezta beste atxilotu eta inputatu batzuk ere. Berak eskatu zuen borondatezko baja alderditik beste akusatu batzuekin batera.

Blancok gogorarazi duenez, “esan genuen etikagatik eta duintasunagatik, Gorenaren epaia ezagutu arte, osasun-lerro bat jarri behar zitzaiola kondenatuari, eta HAZI sozietate publikoaren gerentzietako batetik kendu. Aldiz, Sabin Etxean amaiera arte zaindu dute”. Eusko Alkatasunaren arduradun nagusiak adierazi duenez, “Oinarriek adiskidekeriarekin amaitzeko eskatu diete, baina hau zuzenean ustelkeria hutsa da. Beraien militantziak ere, ustelkeriarekiko zero tolerantzia nahiko du, kondenatua alderdikidea izan arren”.

EAJk Alfredo de Miguel, Arabako Probintzia Auzitegiko epaiaren arabera diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik kondenatuta dagoen Arabako alderdiko bigarren buru ohia, HAZI landa eta itsasertzeko garapenerako sozietate publikoaren gerentzietako baten aurrean mantentzen duela errefusatu du Eusko Alkartasunak.

Eba Blanco Idazkari Nagusiak adierazi duenez, “EAJk ere bere sagar ustelak babesten ditu. Izan ere, jarrera horrekin, Ortuzarrek bere alderdiaren eta PPren arteko aldea zein den azaldu behar du”.Gaineratu duenez, “ez da eztabaidatzen hasi behar HAZIren hitzarmenak kaleratzea ahalbidetzen duen ala ez; gakoa ez dago hor , sententzia bat dago eta garbiena De Miguel erakunde publikotik kentzea izango litzateke Auzitegi Gorenak errekurtsoa ebatzi arte”.

Gainera gutxi balitz, Blancoren arabera, beste ondorio larri bat dago gai honetan. “Euskal Kostaldeko enbaxadorea da Euskadin ditugun nekazari eta arrantzale ondraduak ezin ditu inondik inora ordezkatu. A ze irudia ematen ari garen kanpoan. Erabat tamalgarria da eta hortik atera behar dute”.

Hain zuzen ere, EAJren oinarrien ahotsa entzutea helburua izan duen “Entzunez Eraiki” kanpainaren ondorioetako bat euskal erakundeen kudeaketan “adiskidetasunaren irudia txukuntzea” zen. “Bada, bikain goaz horretan. De Miguel utzi dute laguntza publikoak kudeatzen eta iruzurren salaketak bideratzen. Azeria oiloak zaintzera jarri dute”, azpimarratu du Blancok.

Lehenik eta behin, “dauden familia unitateen aniztasuna eta, beraz, errealitatera egokitzeko beharra eta, horrela, laguntza-neurrietarantz aurrera egiteko beharrezko neurriak hartu ahal izatea”.

“Eta, bigarrenik, zerga politikan, edo beste neurrietan, edozein erabaki edo aldaketa hartzerakoan progresibitate irizpideei erantzuteko beharra”.

Zentzu horretan, Nerea Martinezek “unibertsaltasun progresiboa defendatu du: familia guztientzako zerbitzuak eta prestazioak bermatu behar dira, horretarako ikuspegi progresiboa aplikatuz premia handienak dituztenei arreta berezia eskainiz”.

«Gaur egun, multinazional jakin batzuek, diru-sarrera handiak izanik, Sozietateen gaineko Zergagatik gutxienekoa ordaintzen dute, eta kasu askotan, 0 € euro», salatu du.

Nerea Martinezek gogorarazi duenez, “bidegabekeria horren aurrean, ELGAk ekimen bat bultzatu zuen iazko urrian Sozietateen gaineko Zergan gutxieneko % 15eko tasa efektiboa ezartzeko, 2023tik aurrera, 750 milioi eurotik gora fakturatzen duten enpresei”.

“Bestalde, Arabako Sozietateen gaineko Zerga arautzen duen 37/2013 Foru Arauaren 59. artikuluak ezartzen duenez, kuota erreala ezingo da izan zerga-oinarri orokorraren % 17 baino txikiagoa. Baina, praktikan, gutxieneko hori ez da betetzen, 62-64 eta 65. artikuluetako dedukzioak muga horretatik kanpo geratzen baitira”.

Horregatik guztiagatik, “zerga arloan administrazio orok kontuan izan behar duen helburuetako bat zerga-saihesteari aurre egitea izan behar da”. Dedukzioak mugatzea, zergak ordaintzeari uzteko lege-trikimailu fiskalak erabil ez daitezen”.

«Gaur egun, multinazional jakin batzuek, diru-sarrera handiak izanik, Sozietateen gaineko Zergagatik gutxienekoa ordaintzen dute, eta kasu askotan, 0 € euro», salatu du.

Nerea Martinezek gogorarazi duenez, “bidegabekeria horren aurrean, ELGAk ekimen bat bultzatu zuen iazko urrian Sozietateen gaineko Zergan gutxieneko % 15eko tasa efektiboa ezartzeko, 2023tik aurrera, 750 milioi eurotik gora fakturatzen duten enpresei”.

“Bestalde, Arabako Sozietateen gaineko Zerga arautzen duen 37/2013 Foru Arauaren 59. artikuluak ezartzen duenez, kuota erreala ezingo da izan zerga-oinarri orokorraren % 17 baino txikiagoa. Baina, praktikan, gutxieneko hori ez da betetzen, 62-64 eta 65. artikuluetako dedukzioak muga horretatik kanpo geratzen baitira”.

Horregatik guztiagatik, “zerga arloan administrazio orok kontuan izan behar duen helburuetako bat zerga-saihesteari aurre egitea izan behar da”. Dedukzioak mugatzea, zergak ordaintzeari uzteko lege-trikimailu fiskalak erabil ez daitezen”.

Zentzu horretan, Nerea Martínezek adierazi duenez, “larrialdi ekonomikoaren egoera honen aurrean, EH Bilduk uste du neurriak hartu behar direla ekonomiaren sektore ahulenen egoera arintzeko”.

“Zenbait kasutan, atzerapenak gertatzen ari dira itzulketan, eta atzerapen horiek zailtasun ekonomiko larriak sortzen ari dira zergadun batzuengan, kasu gehienetan langile autonomoengan”, salatu du.

EH Bilduk uste du “Diputazioak gauzak erraztu behar dituela, eta, alde horretatik, beti dago hobetzeko tarte zabala. Zentzu horretan doa aurkeztu dugun zuzenketa. Alde batetik, komenigarritzat jotzen dugu egin daitezkeen zuzenketak konpontzeko beharrezkoak diren tresna guztiak martxan jartzea. Baina, horrez gain, sortzen diren arazoak konpontzeko eta ezarritako epeak betetzeko balio duen beste edozein mekanismo ahalbidetu behar da”, adierazi du.

EH Bilduk subiranotasun osoaren alde egiten du, baita arlo fiskalean ere; izan ere, “modu horretan bakarrik egin ahal izango dugu aurrera ongizate-estatua bermatzeko oinarria izango den gizarte bidezkoago eta solidarioago baterantz; euskal herritarren artean eta Arabako gizartean gero eta nabarmenagoak diren desberdintasunak zuzentzeko gaitasuna izango duen gizartea lortzeko”.

Gai zehatzari helduz, Aiarako prokuradoreak ibilgailu bakoitzaren emisio kutsatzaileen arabera ezartzen den ibilgailuen zerga-tasaren luzamendua, motz geratzen dela uste du: “Denboran gehiago luzatzea komeniko litzateke”.

Bestalde, elektrizitatearen gaineko zerga bereziaren zerga-tasaren 3 hilabeteko luzapenari dagokionez, Foru Gobernuaren proposamena “inuzentetzat” jo du: “Izan ere, energia elektrikoaren ekoizpenaren balioaren gaineko zergatik elektrikoak hiru hilabete gehiago salbuetsita, oligopolio elektrikoa osatzen duten enpresek prezio lehiakorragoetan berriro eskaini ahal izateko balioko ez duela uste izatea nahiko inozoa da”. “Etekin ekonomiko handiak izaten jarrai dezaten” argindar arloko enpresen zergak jaistea kritikatu egin du Martinez Cerrillok